Sahra Çölü'nde yürütülen ağaçlandırma ve yapay tozlaşma projeleri, aşırı yüksek sıcaklıklar nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı. Bu durum, kuraklıkla mücadelede geleneksel yöntemlerin yeniden önem kazanmasına yol açtı. Özellikle "yarım ay" adı verilen su hasadı tekniği, bölgede yaygınlaştırılıyor.
YÜKSEK TEKNOLOJİLİ BİYOLOJİK MÜDAHALELER BAŞARISIZ OLDU
Sahra Altı Afrika'da "yeşil bir duvar" oluşturulması hedefiyle başlatılan kitlesel ağaçlandırma projeleri, sertleşen toprak tabakasının yağmur suyunu emememesi sonucu fidanların kısa sürede kurumasıyla başarısız oldu. Yüzey sıcaklığının 50 °C'yi aştığı bölgelerde ekosistemi canlandırmak amacıyla getirilen milyonlarca arı içeren soğutmalı kovanlar da beklenenin aksine telef oldu. Peteklerin erimesi ve kolonilerin aşırı ısınması sonucu arıların büyük bir kısmı kaybedildi. Uzmanlar, su tutma kapasitesini yitirmiş topraklara doğrudan canlı organizma ekleme stratejisinin yetersiz kaldığını belirtti.
KUMA KAZINAN BASİT GEOMETRİ
Biyolojik yöntemlerin yetersiz kalmasının ardından, bölgesel ölçekte sığ ve hilal şeklinde çukurlar açılarak su akışını kontrol altına alma çalışmaları başlatıldı. Genellikle iki ila dört metre genişliğinde ve birkaç on santimetre derinliğinde açılan bu çukurların açık tarafı, eğimin yukarısına bakacak şekilde konumlandırılıyor. Bu tasarım sayesinde, yağış sonrası oluşan yüzey akışının çukurlarda toplanması hedefleniyor. Çukurların içindeki sertleşmiş toprak kabuğunun kırılarak kompost veya gübre eklenmesiyle, suyun toprağın daha derinlerine sızması kolaylaştırılıyor. Yapılan ölçümlerde, bu yapıların iç kısımlarının çevredeki açık kuma göre birkaç derece daha soğuk kaldığı gözlemlendi. Bu durumun buharlaşmayı azaltarak yerli bitkiler ve canlılar için mikro sığınaklar oluşturduğu tespit edildi.
SAHRAT ALTI AFRİKA’DA VERİLER VE RESMİ RAPORLAR
Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) tarafından tavsiye edilen bu yönteme ilişkin elde edilen veriler, bölgedeki çölleşme sorununun boyutunu ortaya koyuyor. Sahra Altı Afrika'daki tarım arazilerinin %60'ından fazlasının bozulmaya uğradığı tahmin ediliyor. Burkina Faso, Nijer ve Mali'deki uygulamalarda, yarım ay yapılarının suyun toprağa sızmasını %70 oranında artırdığı ve toprak erozyonunu yarıdan fazla azalttığı belirlendi. Kuzey Nijerya'da 2025 yılında gerçekleştirilen bir vaka çalışmasında ise, dört metre genişliğindeki çukurlarla işlenen çorak alanlarda yağış sezonu sonrası toprak neminin yükseldiği ve bitki örtüsünün yeniden geliştiği kaydedildi. Bölgedeki araştırmacılar, toprak ekolojisini canlandırmak için biyolojik müdahalelerden önce toprağın su ile olan temasının düzenlenmesi gerektiği görüşünü paylaştı.
