NASA tarafından yürütülen son araştırmalar, dünyanın en kurak bölgelerinden biri olan Sahra Çölü ile en nemli ekosistemlerden biri olan Amazon Havzası arasında kritik bir doğal bağ olduğunu ortaya koydu. Yapılan bilimsel çalışmalar, rüzgarlar aracılığıyla taşınan devasa miktardaki çöl tozunun, Amazon yağmur ormanlarının ekolojik dengesi için hayati önem taşıyan fosfor mineralini taşıdığını kanıtladı.
Okyanus Aşan Doğal Besin Döngüsü
Her yıl Kuzey Afrika'daki kuvvetli rüzgarların etkisiyle Sahra Çölü'nden yaklaşık 182 milyon ton toz atmosfere yükseliyor. Bu toz bulutunun yaklaşık 27,7 milyon tonluk kısmı, 2 bin 600 kilometrelik Atlantik Okyanusu yolculuğunu tamamlayarak Amazon bölgesine ulaşıyor. Özellikle Çad sınırları içerisindeki eski bir göl yatağı olan Bodélé Çöküntüsü'nden kaynaklanan tozlar, yüksek oranda organik kalıntı ve fosfor barındırıyor.
Amazon ekosistemi, yoğun yağış ve sel olayları sebebiyle topraktaki mineral rezervlerini sürekli olarak kaybetmektedir. Afrika kıtasından taşınan rüzgarların her yıl bölgeye yaklaşık 22 bin ton fosfor bırakması, ormanın kaybettiği besin değerlerini dengeleyerek ekolojik döngünün sürdürülebilirliğini sağlıyor.
Lidar Teknolojisi ile Üç Boyutlu Haritalandırma
Söz konusu doğa olayının izlediği rota, NASA ve Fransız Uzay Ajansı (CNES) ortaklığında yürütülen CALIPSO uydusu aracılığıyla tespit edildi. Lidar teknolojisi kullanılarak gerçekleştirilen ölçümlerde, atmosfere gönderilen lazer darbeleri sayesinde tozun hareket rotası ilk kez üç boyutlu bir harita üzerinde modellendi. 17 yıllık operasyonel sürecin ardından 1 Ağustos 2023 tarihinde görevine son veren CALIPSO uydusunun verileri, iklim araştırmalarında temel kaynak olarak kullanılmaya devam ediyor.
Toz Taşınımındaki Değişkenlikler
Araştırma sonuçlarına göre, taşınan toz miktarı yıllara göre değişkenlik göstermektedir. Yapılan ölçümlerde yıllar arasında yüzde 86'ya varan farklar saptanmıştır. Bilim insanları bu dalgalanmaları, Sahra'nın güneyinde yer alan Sahel bölgesindeki yağış rejimine bağlamaktadır. Sahel bölgesindeki yağışların artmasıyla bitki örtüsünün gelişmesi, rüzgarın havaya kaldırabileceği serbest toz miktarını doğrudan azaltmaktadır.
