Şili'deki Atacama Çölü'nde, dünyanın en kurak bölgelerinden birinde yeni bir astronomi gözlemevi inşa ediliyor. Avrupa Güney Gözlemevi (ESO) tarafından işletilecek olan bu tesis, kara delikler, süpernova kalıntıları, nötron yıldızları ve karanlık madde gibi kozmik olayları incelemek üzere tasarlandı.
Projenin temel altyapı anlaşmalarının imzalanmasının ardından, 17 kilometrelik iç otoyol ağı ve 51 adet dev teleskop kaidesinin inşasına başlandı. Gözlemevinin, mevcut yer tabanlı gama ışını ölçüm cihazlarından çok daha yüksek bir hassasiyete sahip olması hedefleniyor.
Gama ışınları, Dünya atmosferine nüfuz ettiğinde doğrudan kaydedilemiyor. Ancak atmosfere çarptıklarında, 'Çerenkov ışığı' olarak bilinen ve saniyenin milyarda biri kadar süren mavi ışık parlamaları üretiyorlar. Atacama'da konuşlandırılacak 14 adet orta büyüklükte (MST) ve 37 adet küçük büyüklükte (SST) teleskop, bu dolaylı mavi parlamaları tespit ederek orijinal gama ışınının yönünü ve enerjisini haritalandıracak.
Tesis, astronomide en ekstrem emisyon aralığı olarak kabul edilen 80 GeV ile 300 TeV arasındaki gama fotonlarını sürekli olarak kaydedecek. Proje kapsamında toplanacak yıllık yüzlerce petabaytlık ham sismik veri, özel veri işleme yazılımlarıyla sıkıştırılarak yılda 12 petabayta düşürülecek ve küresel açık bilim ağlarına aktarılacak.
Şili'deki inşaat çalışmalarıyla eş zamanlı olarak, Avrupa'daki yüksek teknoloji laboratuvarlarında teleskop parçalarının üretimi devam ediyor. Fransa'daki IRFU Enstitüsü, orta ölçekli teleskoplar için geliştirdiği 700 adet özel aynanın testlerini tamamladı. Bu aynaların ilk sevkiyatları, montaj aşaması için Şili'ye gönderilmeye başlandı.
