Batı Colorado'da, yağmur ve kar sularının dere yataklarında hızla akıp gitmesi sonucu toprak kuruması ve sulak alanların daralması gibi sorunlar yaşanıyordu. Bu durum, bölgedeki yaban hayatını olumsuz etkiledi. ABD Orman Servisi'nden emekli yaban hayatı biyoloğu Bill Zeedyk, sorunun kaynağının sadece yağış azlığı değil, suyun toprakta tutulamaması olduğunu tespit etti.
Zeedyk, 2012 yılında Colorado'daki özel bir arazide, geleneksel mühendislik yerine küçük taş yapılar kullanarak dere yataklarını iyileştirme çalışmalarına başladı. Bu yöntemde, suya küçük taş setler, basamaklı düzenekler ve hilal biçimli yapılarla müdahale edilerek suyun hızı azaltılıyor, daha geniş alana yayılması sağlanıyor ve toprağa sızması için zaman kazandırılıyor. Bu sayede suyun aşındırıcı etkisi azaltılıyor, tortular birikiyor ve zamanla dere yatağı yükselerek çevredeki toprağın nemini korumasına yardımcı oluyor.
Yaklaşık 900 taş yapının inşa edildiği çalışmalarda, uygulanan alanlardaki bitki örtüsü oranı ortalama yüzde 62'den yüzde 86'ya yükseldi. Bu iyileşme, karşılaştırma alanlarına göre yaklaşık yüzde 40'lık bir artışa işaret etti. Uydu verileri de bu küçük ölçekli yapıların bitki örtüsünü desteklediğini ve kurak dönemlerde bitkilerin daha uzun süre yeşil kalmasına yardımcı olduğunu gösterdi.
Bu restorasyon çalışmaları, Gunnison adaçayı tavuğu gibi tehdit altındaki yaban hayatı türleri için de umut oldu. Sulak çayırların canlanmasıyla böcek popülasyonu arttı ve bu durum, kuşların besin kaynaklarının yeniden oluşmasına katkı sağladı. Bölgedeki Gunnison adaçayı tavuğu popülasyonu, 2022'de yaklaşık 3 bin 800'e ulaşarak rekor düşük seviyeden toparlandı. Yöntem, ABD'nin farklı bölgelerine yayılarak kunduz barajlarını andıran yapılarla da uygulandı.
Bill Zeedyk'in yaklaşımı, doğanın kendini yenilemesine fırsat vermeye dayanıyor. Büyük yapılar yerine suyun doğal döngüsünü destekleyen küçük müdahalelerle arazilerin iyileştirilebileceği ve ekosistemin güçlendirilebileceği gösterildi.
