Avustralya'nın Queensland eyaletinde süs bitkisi olarak yaygınlaşan Afrika lale ağacı (Spathodea campanulata), istilacı bir tür olarak ekosistem üzerinde olumsuz etkiler bırakıyor. Özellikle yerli iğnesiz arılar için ölümcül olabilecek etkileri bilimsel araştırmalarla ortaya konulan ağaç, bölgedeki biyoçeşitliliği tehdit ediyor.
Tropikal Afrika kökenli olan ve gösterişli turuncu-kırmızı çiçekleriyle bilinen Afrika lale ağacı, hızlı büyümesi nedeniyle Queensland'de süs bitkisi olarak tercih edildi. Ancak zamanla doğal yaşam alanlarına yayılan bu tür, yerli bitki örtüsü ve özellikle iğnesiz arılar için ciddi bir ekolojik risk oluşturmaya başladı. Yaklaşık 24 metreye kadar uzayabilen ağaç, tropikal ormanlar, vadiler ve su kenarlarında yoğunlaşarak yayılımını sürdürüyor.
Afrika lale ağacının yayılımı, kök sürgünleriyle çoğalmasının yanı sıra rüzgar ve su yoluyla taşınan tohumlar sayesinde gerçekleşiyor. Bahçe atıklarının doğal alanlara bırakılması da bu yayılımı hızlandıran faktörler arasında yer alıyor. Başlangıçta dekoratif amaçlı dikilen ağaç, kontrolsüz bir şekilde büyüyerek yerli bitki örtüsü üzerinde baskı kurabiliyor. Bu durum, türün dünyanın farklı tropikal bölgelerinde de istilacı olarak sınıflandırılmasına neden oluyor.
Ağacın çiçeklerinin yerli arılar üzerindeki potansiyel etkileri, çeşitli araştırmalara konu oldu. Brezilya'da 2000 yılında yapılan bir çalışmada, incelenen çiçeklerde çok sayıda böcek ölümü tespit edildi. Bu ölümlerin büyük çoğunluğunun iğnesiz arılarda gözlemlendiği belirtildi. Araştırmalar, çiçek tomurcuklarından salgılanan bir sıvının arıların hayatta kalma oranını düşürebileceğini ortaya koydu.
2014 yılında Amazon bölgesinde yapılan bir başka araştırmada, iki iğnesiz arı türünde Afrika lale ağacının nektarına veya polenine maruz kalmanın ardından ölüm oranlarında artış gözlemlendi. Ancak araştırmacılar, tüm iğnesiz arı türlerinin bu bitkiye aynı tepkiyi vermediğini de belirtti. Bu bulgular, ağacın çiçeklerinin bazı yerli arı türleri için ciddi bir tehdit oluşturabileceğine işaret ediyor.
Queensland eyaletindeki biyogüvenlik yönergeleri, Afrika lale ağacının çiçeklerinin yerli iğnesiz arılar için zehirli olduğunu vurguluyor. Bu nedenle ağaç, eyalette '3. kategori kısıtlı istilacı bitki' olarak sınıflandırılmış durumda. Bu sınıflandırma, türün satılmasını, taşınmasını ve çevreye salınmasını yasaklıyor. Peyzaj düzenlemelerinde ise Afrika lale ağacı yerine siyah fasulye ağacı gibi yerli ve çevreye uyumlu alternatiflerin kullanılması tavsiye ediliyor.
