Nepal ve Çin'in Tibet bölgesinde yaşanan sel felaketinin, büyük bir buzul parçasının çökmesiyle tetiklendiği değerlendiriliyor. Nepal Afet Yönetimi Kurumu'nun ilk analizlerine göre, bir buzuldan kopan devasa bir buz kütlesinin Bhotekoshi Nehri'ne düşmesi sonucu su, buz ve molozdan oluşan bir sel dalgası nehir boyunca ilerleyerek büyük hasara neden oldu. Yaklaşık 300 kişinin hayatını kaybettiği ve 1.500'den fazla kişinin kayıp olduğu felaket, buzul çökmesiyle yaşanan ilk olay değil.
Geçen yıl İsviçre'nin Valais kantonundaki Blatten köyü de bir buzul çökmesiyle büyük ölçüde tahrip olmuştu. Buz kütleleri, çamur ve molozlar köyün önemli bir bölümünü kaplamıştı. Bu olayın ardından Fransa'nın Chamonix kasabasındaki halk da endişeye kapılarak, özellikle Bossons ve Taconnaz buzullarının çevresinde yaşayanlar benzer bir felaket ihtimaline karşı kaygılandı.
Küresel ısınma ve iklim değişikliği nedeniyle buzulların giderek daha hızlı erimesi dünya çapında tedirginlik yaratıyor. Buzullar, dünya üzerindeki tatlı su rezervlerinin yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyor. Yüksek rakımlı bölgeler, yaz aylarında eriyen buzların alçak bölgelere su sağlaması nedeniyle "dünyanın su kuleleri" olarak anılıyor. Bilimsel araştırmalar, küresel nüfusun iki milyarının günlük su ihtiyacını buzulların erimesinden sağladığını gösteriyor.
Ancak küresel ısınma arttıkça buzullar hızla eriyor. Son yirmi yılda buzullar, önceki dönemlere göre iki kat daha hızlı eridi. 2000-2023 yılları arasında kaybedilen buz kütlesi, yaklaşık 46 bin Giza Piramidi'ne denk geliyor. Bu durum, su kaynaklarında aşırı azalma yaşayan bölgeleri ve taşkınlarla mücadele eden toplulukları derinden etkiliyor.
Peru'nun Huaraz kasabası gibi yerlerde, buzulların erimesiyle oluşan devasa buz gölleri taşkın riskini artırıyor. Ekim 2023'te Pakistan'da bir buz gölü büyük bir yıkıma yol açarken, aynı ay Hindistan'da eriyen buz gölü taşkını 179 can kaybına neden oldu. Bilim insanları, dünya genelinde en az 15 milyon kişinin ani buz erimelerinden kaynaklanan sellerden ötürü risk altında olduğunu belirtiyor. Dağlardaki buz gölü su hacmi 1990'dan bu yana yaklaşık yüzde 50 arttı.
Buzullar küçüldükçe "zirve su" denilen kritik noktaya ulaşılıyor. Bu eşikten sonra eriyen su miktarı azalıyor ve bu durum, aşağı yörelerdeki su akışını ciddi biçimde etkiliyor. Su arzındaki düşüş, tarım alanlarında ürün çeşitliliğini değiştirmeye zorlarken, hidroelektrik üretimini de olumsuz etkiliyor. Örneğin, Şili'de elektriğin yüzde 27'si hidroelektrik santrallerinden sağlanırken, 2021'de azalan su akışı nedeniyle Alto Maipo santrali kapatıldı.
Yükseklerdeki buzulların yanı sıra okyanuslardaki buzullar da eriyor. ABD'nin Florida eyaleti büyüklüğündeki Batı Antarktika'daki Thwaites Buzulu, "kıyamet buzulu" olarak adlandırılıyor ve erimesi deniz seviyelerinin ani yükselişine yol açabilecek düzeyde istikrarsız kabul ediliyor. Son 25 yılda buzulların erimesi küresel deniz seviyelerini yaklaşık iki santimetre yükseltti. Bu artış, Pasifik'teki Fiji ve Vanuatu gibi alçak ada ülkelerini sular altında bırakma riski taşıyor.
