İsrail sınırları içerisinde yer alan Apollonia-Arsuf antik kentinde gerçekleştirilen arkeolojik kazı çalışmaları sırasında, önemli bir tarihi keşif yapıldı. İlk incelemelerde sıradan bir atık çukuru olduğu tahmin edilen alandan, Bizans dönemine ait çok sayıda değerli eser gün yüzüne çıkarıldı.
Kazı çalışmaları kapsamında, yaklaşık 30 metre genişliğindeki bir çukurda yapılan araştırmalarda, MS 330-1453 yılları arasına tarihlenen 400'den fazla sikke tespit edildi. Buluntular arasında altın takılar ve yüzüklerin yanı sıra, oldukça iyi korunmuş durumda olan tarihi objeler de yer alıyor.
Keşfin en dikkat çekici unsurlarından biri, 200 adet sağlam Samiriyeli kandili oldu. Kazı yönetimi tarafından yapılan değerlendirmelerde, atık alanlarında genellikle kırık eşyaların bulunması beklenirken, bu denli sağlam objelerin ortaya çıkması şaşkınlık yarattı. Kazı yöneticilerinden Prof. Oren Tal, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Çöplüklerde ve atık alanlarında sağlam kandiller bulmayı beklemezsiniz, çünkü bunların günlük hayatta kullanılması ya da satılması gerekir." ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, değerli eşyaların ve sağlam kandillerin neden bu alana bırakıldığına dair araştırmalarını sürdürüyor. Geç Bizans döneminde bölgede yerleşik olan Samiriyeli topluluğunun, bu objeleri bilinçli bir şekilde söz konusu çukura bırakmış olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Söz konusu buluntuların, bölgenin sosyal ve dini yapısına dair kritik veriler sunması bekleniyor.
