Arkeolojik araştırmalar, Roma İmparatorluğu dönemine ait önemli bulguları gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor. Junia Rufina isminin, Butrint'teki kutsal bir kuyunun yanı sıra İspanya'nın Cádiz kentindeki antik Baelo Claudia yerleşiminde de yer alması, bilim dünyasında dikkat çekti.
Kutsal Kuyu ve Anıtsal Yapı: Butrint kent surlarının kuzey girişinde, Aslan Kapısı yakınlarında bulunan doğal kaynaklı anıtsal kuyuda Junia Rufina'nın ismi kayıtlı bulunuyor. Yapılan incelemeler, M.S. 2. yüzyılda yeniden düzenlenen bu yapının, Junia Rufina tarafından su perilerine adandığını gösteriyor. Söz konusu anıtsal su yapılarının finansmanının, Roma toplumunda yüksek statü göstergesi olarak kabul edildiği belirtiliyor.
Sosyal ve Ekonomik Rol: Yazıtlar, Junia Rufina'nın yalnızca maddi destek sağlayan bir figür değil, aynı zamanda kamusal projelerde söz sahibi olan bir Roma vatandaşı olabileceğine işaret ediyor. Bu durum, Roma İmparatorluğu döneminde kadınların sosyal ve ekonomik hayattaki konumuna dair yeni perspektifler sunuyor.
İspanya ve Butrint Arasındaki Bağlantı: Araştırmacılar, İspanya'daki Baelo Claudia yerleşiminde bulunan mezar yazıtları ile Butrint'teki bulguları karşılaştırmalı olarak inceliyor. İki farklı bölgede aynı ismin geçmesi, Junia Rufina'nın imparatorluğun farklı bölgeleriyle bağlantılı, varlıklı bir aileye mensup olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Ancak, her iki yazıttaki kişinin kesin olarak aynı birey olup olmadığı henüz bilimsel olarak doğrulanmış değil.
