İskoçya Yüksek Dağlık Bölgesi'nden bir iş köpeği, halı deniz salyangozu olarak da bilinen istilacı bir deniz canlısını avladığı için bir yardım kuruluşu tarafından yılın hayvanı olarak onurlandırıldı.
Bu organizma, özellikle kıyı vahşi yaşamı ve ekonomileri için zararlıdır. Sahibi Dr. Texa Sim ile birlikte düşük gelgitlerde çalışan siyah labrador Sgiath, yüzlerce halı deniz salyangozu kolonisi buldu. Kontrol altına alınmazsa, bu salyangozlar yerli türleri boğup öldürebilir.
Sgiath'ın Birleşik Krallık'taki ilk deniz salyangozu avlayan köpek olduğu düşünülüyor. Deniz ekoloğu Dr. Sim, köpeği için "Doğal bir yetenek" diyor. Glencoe yakınlarında yaşayan Dr. Sim, köpeğini bir yavruyken sahiplendi ve aralarındaki bağ çok güçlü.
Dr. Sim, "Sgiath inanılmaz derecede zeki. Problem çözme yeteneği ve yeni zorluklara adapte olup bu kadar hızlı öğrenmesi olağanüstü. Onu izlemek harika" diye ekledi. Yavruyken Sgiath, dağ kurtarma köpeği olarak eğitildi. Labradorun bu alanda çok başarılı olması üzerine Dr. Sim, becerilerini deniz koruma çalışmaları için kullanıp kullanamayacağını merak etti.
Sgiath, halı deniz salyangozunun kokusunu tanıyacak şekilde eğitildi. Altı yaşındaki labrador, sahibiyle birlikte sahillerde bu salyangozu koklayarak arıyor. Dr. Sim'e göre köpek, yosunlar arasında veya pontonlar ve istiridye kafesleri gibi yapılar üzerinde bulunan ve fark edilmesi zor olan deniz salyangozunu her zaman doğru bir şekilde işaret ediyor.
Dr. Sim, "Bu projeye ilk başladığımda gerçekten işe yarayıp yaramayacağını bilmiyordum. Köpeklerin deniz ortamında bu sorunla mücadeleye yardımcı olup olamayacağı pek araştırılmamıştı. Bir kavram kanıtlama projesi olarak başladı ve tüm beklentilerimi aştı" dedi. Köpeklerin koku alma becerileri, nesli tükenmekte olan türleri izlemek ve çevre suçlarını araştırmak dahil olmak üzere karasal koruma çalışmalarında sıklıkla kullanılıyor.
Düşük gelgitlerde Sgiath, Dr. Sim'in deyimiyle "yosunların altına dalabiliyor". "Temelde burnuyla bir tarama yapıyor, tam olarak nerede olduğunu belirleyebiliyor, bu da işleri çok daha kolaylaştırıyor" diye konuştu. Deniz uzmanları, resmi adı Didemnum vexillum olan halı deniz salyangozunun Japonya'dan geldiğine inanıyor. 2008'de İngiltere ve Galler'in güney kıyılarına ulaştı. Turuncudan krem rengine kadar çeşitli tonlarda görülebilen bu tür, Birleşik Krallık genelinde birçok sahil kasabasına yayıldı. Daha hızlı üreyen ve denizlerin ısınmasıyla daha da yayılma korkusu yaratan bu türün kontrol altına alınması için her yıl Avrupa genelinde milyonlarca sterlin harcanıyor.
Sgiath'ın hem dağ kurtarma hem de deniz koruma alanlarında yetkin olması, hem köpek hem de sahibi için yoğun çalışma ve uzun saatler gerektirdi. Kayıp bir yürüyüşçüyü dağlık arazide bulmak ve dikkat çekmek için Sgiath, havlayıp zıplayarak dikkat çekmeye eğitildi. Koruma çalışmaları ise daha sessiz bir yaklaşım gerektiriyor. Dr. Sim, Sgiath'ı deniz salyangozunu bulduğunda "pasif bir işaret" vermesi için eğittiğini açıkladı. Bu, bir tür hareketsizlik veya sabit bir bakış anlamına geliyor.
Dr. Sim ile Zoom üzerinden evinden konuştuğumuzda, iki köpeği de ayaklarının dibindeki yataklarında kıvrılmış yatıyordu. Sgiath, kayıp insanları veya deniz canlılarını bulmadığı zamanlarda battaniyesine sarılıp dinlenmeyi seviyor. Sgiath ve Dr. Sim'in daha genç labradoru Uisage, ikisi de ödül mamaları ve oyunlarla motive olan iş köpekleri.
Bangor Üniversitesi'nden Dr. Martyn Kurr, bilim insanlarının "bu harika hayvanların, aksi takdirde fark edilmeyebilecek bir deniz istilasını işaret eden su değişikliklerini koklayabildiğini" yeni yeni fark etmeye başladığını söyledi. Dr. Kurr, "Sgiath'ın bu çok hak edilmiş ödülü almasını görmek harika ve koklayıcı köpeklerle başka ne gibi harika işler yapabileceğimizi görmek için çok heyecanlıyım" dedi. Uluslararası Hayvan Refahı Fonu (IFAW), Sgiath'a 15 Ekim Perşembe günü düzenlenecek 26. Yıllık Hayvan Eylem Ödülleri töreninde yılın hayvanı ödülünü verecek.
