Yeryüzünden bakıldığında yalnızca belirli aralıklarla dizilmiş yuvarlak çukurlar şeklinde görülen sistemin asıl yapısı yer altında konumlanıyor. Bu çukurlar, tünellerin kazılması ve periyodik bakımlarının gerçekleştirilmesi amacıyla açılan dikey bacalar olarak işlev görüyor. Yer altındaki hafif eğimli tüneller vasıtasıyla su, buharlaşma kaybına uğramadan kilometrelerce mesafeyi kat ederek yüzeye ulaştırılıyor.
Sistem, yer altındaki su kaynağına erişim sağlayan derin bir ana kuyu ile operasyona başlıyor. Ardından çok hafif bir eğimle inşa edilen tüneller, suyun doğal akışla yerleşim birimlerine taşınmasına olanak tanıyor. Söz konusu yapıda herhangi bir pompa, motor veya harici bir enerji kaynağına ihtiyaç duyulmuyor. Tünel eğimlerinin milimetrik hesaplamalarla belirlenmesi sayesinde suyun hareketi, yalnızca yer çekimi etkisiyle sağlanıyor.
UNESCO tarafından koruma altına alınan bu kültürel miras, İran'ın farklı bölgelerinde bulunan 11 ayrı kanattan oluşuyor. Yapıların çevresinde su depoları, su değirmenleri, bakım tünelleri ve işçilerin kullanımına sunulan dinlenme alanları bulunuyor. Günümüzde bu sistemlerin önemli bir bölümünün hâlâ aktif olarak kullanıldığı ve çevredeki yerleşimlere su tedariki sağladığı belirtiliyor.
Kanalların en dikkat çekici özelliği, havadan yapılan gözlemlerde oluşturduğu görüntüdür. Yer altındaki tüneller boyunca belirli aralıklarla açılan bacalar, çöl üzerinde kilometrelerce uzanan düz bir hat şeklinde sıralanıyor. İlk bakışta rastgele açılmış çukurlar izlenimi veren bu yapılar, aslında dünyanın en eski ve gelişmiş su taşıma sistemlerinden birini temsil ediyor. UNESCO verilerine göre Persian Qanat sistemi, mühendislik başarısının yanı sıra yüzyıllardır süregelen ortak su yönetimi modeliyle de dikkat çekiyor.
