Yönetim danışmanı Barış Sazak, yapay zekâ devriminin enerji, çipler ve nadir elementler gibi kapsamlı bir fiziki maliyeti olduğunu belirtti. Bu maliyetlerin daha çok teknoloji gelişimini ve küresel rekabeti belirleyen kurum ve ülkeleri ilgilendirdiğini ifade eden Sazak, kullanıcılar açısından ise yeni bir maliyet kaleminin ortaya çıktığını vurguladı.
Dijitalleşme dalgasının şirketlere yazılımı sabit lisans bedelleriyle satın alma alışkanlığı kazandırdığını hatırlatan Sazak, yapay zekânın bu mantığı değiştirdiğini söyledi. Her komut, yanıt, arama ve etken işleminin “token” adı verilen birimler üzerinden ölçülerek faturalandırıldığını belirten Sazak, bunun elektrik veya su gibi kullandıkça ödeme yapılan bir modele geçiş anlamına geldiğini kaydetti.
Sabit lisans bütçesinden değişken tüketim faturasına geçişin, yönetim kurullarından yapay zekâ harcamalarının daha öngörülebilir hale getirilmesini talep etmelerine neden olduğunu aktaran Sazak, ancak sorunun yalnızca teknolojiyle çözülemeyeceğini belirtti. Zira bu “sayaç”ın şirketlerin çoğunda yeterince görünür olmadığını ifade eden Sazak, konunun yalnızca BT'nin değil; finans, insan kaynakları, pazarlama, satış ve diğer tüm iş birimlerinin de gündemine taşındığını dile getirdi.
Maliyetlerin sektörlere göre farklılık gösterdiğini belirten Sazak, Accenture araştırmasına göre küresel bir teknoloji şirketinin yıllık “token” harcamasının 20 milyon doları aşabildiğini, finans ve sigortacılık gibi işlem yoğun sektörlerde ise bu rakamın 150 milyon dolara kadar çıkabildiğini söyledi. Ölçekler farklı olsa da gidişatın benzer olduğunu, büyüyen kullanım hacminin maliyet öngörülerini geride bıraktığını ekledi. Mevcut iş yapış biçimlerinin devam etmesi halinde, küresel şirketlerin token bütçelerinin yıl bitmeden tükenme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini, bazı şirketlerde son bir yılda maliyetlerin on katına çıktığını gözlemlediklerini belirtti. Token maliyetlerinin toplam yapay zekâ giderleri içinde üçüncü sırada yer alsa da en hızlı büyüyen ve en az görünür kalem olduğunu vurguladı.
Her teknoloji ürünündeki gibi token birim fiyatlarının da hızla düştüğünü ancak faturaların tam tersi şekilde kabardığını ifade eden Sazak, bunun nedenini klasik iktisat teorisinin ötesinde bilinen bir tüketim davranışında buldu. İngiltere üzerine 700 yıllık veriyi inceleyen Fouquet ve Pearson'ın çalışmasına göre, aydınlatmanın maliyetinin sürekli gerilemesine rağmen insanların daha fazla ışık kullandığını belirtti. Yapay zekâ token’larında da benzer bir eğilimin görüldüğünü, araştırmaya katılan yöneticilerin yalnızca yüzde 5’inin, fiyatlar düştüğünde tasarrufu bütçelerinde tutacağını belirttiğini aktardı. Geri kalanların ise yeni kullanım alanları açmayı veya daha güçlü modellere geçmeyi planladığını, bu nedenle önümüzdeki 24 ayda token tüketiminin yüzde 78 artması, fiyatların ise yalnızca yüzde 19 gerilemesinin beklendiğini söyledi.
Finans ekiplerinin yapay zekâ bütçelerinde göremediği bazı unsurlar olduğunu belirten Sazak, ilk olarak öngörülemeyen görev maliyetini gösterdi. Yapay zekâda tek bir talimat cümlesinin, arka planda milyonlarca token tüketen bir etken zincirini tetikleyebildiğini, bu nedenle bir iş yükünün yaratacağı maliyeti geleneksel yazılım harcamaları kadar kesin biçimde tahmin etmenin mümkün olmadığını ifade etti. İkinci kör noktanın ise ilk seçenek olarak en güçlü modelin tercih edilmesi olduğunu, çalışanların çoğunun maliyet farkını görmediği için basit işlemler için bile en pahalı modeli seçebildiğini dile getirdi. Zincirleme model çağrıları ve genişleyen bağlam pencerelerinin de tek bir talebin tüketimini katlayabildiğini ekledi.
