İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, Akdeniz'deki deniz yüzeyi sıcaklığı rekorlarının, yaz aylarını etkilemenin yanı sıra sonbaharda görülebilecek aşırı hava olayları için de önemli bir gösterge olduğunu belirtti. Deniz yüzeyi sıcaklığının, atmosfer ile deniz arasındaki ısı ve nem alışverişini belirleyen en kritik değişkenlerden biri olduğunu vurgulayan Tağıl, bu durumun iklim sisteminin mevcut durumunun anlaşılmasında büyük önem taşıdığını ifade etti.
Akdeniz'de dikkat çeken asıl unsurun sadece yüksek hava sıcaklıkları olmadığını dile getiren Prof. Dr. Tağıl, şöyle devam etti: "Denizde biriken olağanüstü ısı enerjisi, atmosferi besleyen temel kaynaklardan biridir." Tağıl, 2026'nın ilk yarısında Akdeniz genelinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun yıllar ortalamasının belirgin şekilde üzerinde seyrettiğini aktardı. Akdeniz'in ortalama deniz yüzeyi sıcaklığının yaklaşık 28,4 dereceye ulaştığını, bunun da uzun dönem ortalamasının yaklaşık 2 derece üzerinde bulunduğunu kaydetti. Özellikle Doğu Akdeniz'de tarihi seviyelere yaklaşan sıcaklıkların gözlemlendiğini belirten Tağıl, Doğu Karadeniz'de de mevsim normallerinin yaklaşık 1 ila 2 derece üzerinde seyreden deniz yüzeyi sıcaklıklarının, önümüzdeki günlerde bu bölgelerde görülebilecek kuvvetli yağış ve fırtınalar için ek enerji ve nem kaynağı oluşturduğunu sözlerine ekledi.
TARİHTE GÖRÜLMEMİŞ SICAKLIKLAR
Akdeniz'deki olağanüstü sıcaklıkların tek bir yıla özgü olmadığını belirten Şermin Tağıl, son yıllarda denizel sıcak hava dalgalarının hem daha sık hem de daha uzun süre etkili olduğuna dikkat çekti. Tağıl, 2023 yılından bu yana hem okyanuslarda hem de Akdeniz'de deniz yüzeyi sıcaklıklarının sürekli rekor seviyelerde seyrettiğini vurgulayarak, "Özellikle bu yıl temmuz ve ağustosun ilk yarısında Akdeniz tarihinde görülmemiş sıcaklıklara ulaştı. Bu tablo, denizin geçmiş yıllardan biriktirdiği ısının üzerine yeni ısı eklenmeye devam ettiğini gösteriyor." dedi.
Pasifik Okyanusu'nda gelişmesi beklenen "güçlü El Nino"nun küresel iklim açısından önemli bir sinyal olduğunu belirten Tağıl, Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin (NOAA) yıl sonuna kadar çok güçlü bir El Nino gelişme olasılığını yüzde 80 olarak değerlendirdiğini aktardı. Ancak Akdeniz'deki olağanüstü sıcaklıkların doğrudan El Nino'ya bağlanamayacağını, temel nedeninin küresel iklim değişikliği olduğunu, El Nino'nun ise bunun üzerine eklenen önemli bir iklim sinyali olduğunu ifade etti. Çok güçlü bir El Nino'nun kutup girdabını zayıflatabileceğini ve kuzey enlemlerinden gelen hava akımlarının kış aylarında daha etkili olmasına katkı sağlayabileceğini belirten Tağıl, bunun "Türkiye'nin çok karlı bir kış yaşayacağı" şeklinde yorumlanmasının bilimsel olarak doğru olmadığını, atmosferin değişken bir sistem olduğunu kaydetti.
SONBAHAR ASIL DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DÖNEM
Yaz boyunca Akdeniz'de depolanan olağanüstü ısının sonbahar açısından önemli bir erken uyarı niteliği taşıdığını vurgulayan Tağıl, deniz sıcaklıklarının yüksek seyretmesinin kıyı bölgelerinde gecelerin daha sıcak geçmesine, tropikal gece sayısının artmasına ve sıcak hava dalgalarının etkisinin uzamasına katkı sağlayabileceğini söyledi. Asıl riskin ise sonbaharda ortaya çıkabileceğine dikkati çeken Tağıl, "Eğer bu yüksek deniz sıcaklıkları sonbahara taşınır ve uygun atmosferik koşullarla birleşirse, şiddetli sağanakları, aşırı yağışları, ani sel ve taşkınları ile kuvvetli fırtınaları besleyebilecek ilave enerji ve nem sağlayabilir. Özellikle ekim ve kasım aylarında bu risk daha belirgin hale gelebilir." dedi.
Akdeniz'de zaman zaman görülen ve "medicane" olarak adlandırılan, bazı özellikleri tropikal siklonlara benzeyen sistemlerin gelişmesi açısından sıcak denizlerin önemli bir unsur olduğunu belirten Tağıl, "Deniz sıcak diye mutlaka medicane oluşacak demek doğru değildir. Bunun gerçekleşebilmesi için uygun alçak basınç sistemi, atmosferik kararsızlık, yeterli nem ve uygun rüzgar koşullarının aynı anda oluşması gerekir. Ancak olağanüstü sıcak bir deniz, bu koşullar oluştuğunda sistemin gelişmesi için önemli bir enerji kaynağı sağlayabilir." ifadelerini kullandı.
