1825 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin Indiana eyaletinde gerçekleştirilen toplumsal deney, beklenen başarıya ulaşamadı. Galler kökenli sanayici Robert Owen tarafından başlatılan proje, sadece iki yıl içerisinde sona erdi.
Sosyalist Düzen Denemesi
Galler'de tekstil fabrikası işleten Robert Owen, işçilerin daha insani koşullarda çalıştığı ve kaynakların eşit paylaşıldığı bir toplum modeli oluşturmayı hedefledi. Bu amaçla Indiana eyaletinde kurulu bir kasaba, büyük bir sermaye karşılığında satın alındı. "New Harmony" (Yeni Uyum) adı verilen bu yerleşim birimi, sınıf farkının bulunmadığı bir ortak yaşam alanı olarak tasarlandı.
Projenin başlangıcında, Owen'ın çağrısıyla birlikte yaklaşık 800 takipçi kasabaya yerleşti. Kurulan sistemde üretimin ortaklaşa yapılması ve tüm ihtiyaçların ortak depolardan karşılanması planlanmıştı. Ancak teorik olarak kusursuz görünen bu yapı, uygulama aşamasında çeşitli sorunlarla karşılaştı.
Üretim ve Düzen Sorunları
Kasaba içerisinde iş bölümünün net olmaması ve kesin kuralların eksikliği, toplumsal huzursuzluğa neden oldu. Bazı sakinlerin üretim süreçlerine katkı sağlamadığı, buna karşın tüketim haklarından eşit şekilde yararlandığı gözlemlendi. Bu durum, çalışanlar arasında adaletsizlik duygusunun oluşmasına yol açtı. Liderlik eksikliği ve süregelen teorik tartışmalar sonucunda kasaba halkı farklı gruplara ayrıldı.
1827 yılında, deneyin ikinci yılında projenin tamamen çöktüğü kaydedildi. Üretimin durması ve ortak kaynakların tükenmesiyle birlikte Robert Owen, büyük bir maddi kayba uğrayarak kasabayı terk etmek durumunda kaldı. Bu olay, toplumsal teorilerin insan doğasıyla çatıştığı tarihi bir örnek olarak kayıtlara geçti.
