Sosyal medya şirketlerinin, genç kullanıcıları platformlarında daha uzun süre tutmak amacıyla bağımlılık yaratıcı özellikler kullandığı iddiasıyla açılan binlerce davada önemli bir gelişme yaşandı. ABD'de bir temyiz mahkemesi, Meta (Facebook ve Instagram'ın ana şirketi) ve TikTok'un davaların ilerlemesini durdurma girişimini reddetti.
San Francisco merkezli 9. ABD Temyiz Mahkemesi, Meta ve TikTok'un alt mahkeme kararına yaptığı itirazın bu aşamada değerlendirilemeyeceğine hükmetti. Bu karar, Meta, Google'ın YouTube platformu, TikTok ve Snapchat'e karşı açılan 3 binden fazla federal davanın ilerlemesinin önünü açtı.
Davalar, çeşitli eyaletler, yerel yönetimler, okul bölgeleri, aileler ve bireyler tarafından açıldı. Davacıların temel iddiası, sosyal medya şirketlerinin genç kullanıcıları platformlarına bağlamak için ürünlerini bilinçli bir şekilde tasarladığı ve bunun depresyon, kaygı bozukluğu ve beden algısı sorunları gibi olumsuz sonuçlara yol açtığı yönünde. Şirketler ise bu iddiaları reddediyor.
Meta ve TikTok, internet şirketlerini kullanıcıların oluşturduğu içeriklerden kaynaklanan birçok hukuki talepten koruyan Section 230 düzenlemesini savunmalarının merkezine yerleştirmişti. Şirketler, bu korumanın, platformların bağımlılık riski konusunda yeterli uyarı yapmadığı iddiasıyla açılan davaları da engellemesi gerektiğini savundu. Ancak temyiz mahkemesi, Section 230'un şirketlere dava edilememe dokunulmazlığı değil, sorumluluğa karşı kullanılabilecek bir savunma sağladığına karar verdi. Bu nedenle, şirketlerin dava süreçleri tamamlanmadan konuyu temyize taşıması için henüz erken olduğu belirtildi. Alınan bu karar, davaların esasına ilişkin şirketlerin sorumlu bulunduğu anlamına gelmiyor ancak teknoloji devlerinin binlerce dosyada iddialara karşı mahkemede savunma yapmak zorunda kalmasının önünü açıyor.
Meta'ya yönelik hukuki baskı federal toplu davalarla sınırlı değil. Mahkeme, şirketin 29 eyalet başsavcısının açtığı ayrı bir davanın duruşmasını erteleme talebini de reddetti. Bu davada Meta, çocuklara ait verileri hukuka aykırı biçimde toplamak ve kullanmak, gençleri platformlarda zaman geçirmeye yönlendiren özellikler geliştirmek ve ürünlerinin güvenliği konusunda tüketicileri yanıltmakla suçlanıyor. Duruşmanın 12 Ağustos Çarşamba günü başlaması planlanıyor. Meta, kısa süre önce New Mexico'daki başka bir davada da gençlerin ruh sağlığına yönelik bir fona 567 milyon dolar ödeme kararıyla karşı karşıya kalmıştı ve bu karara itiraz edeceğini açıklamıştı.
Federal mahkemelerdeki 3 binden fazla dosyanın yanı sıra, sosyal medya şirketleri eyalet mahkemelerinde de yüzlerce benzer davayla karşı karşıya. California'da birleştirilen ayrı yargılama sürecinde yaklaşık 3 bin 300 dava bulunuyor. Bu dosyalardan ilk kez jüri önüne giden davada Meta ve Google, sosyal medya platformlarının genç kullanıcılara zarar verecek şekilde tasarlandığı iddiasıyla ihmalkâr bulunmuş ve bir kullanıcıya toplam 6 milyon dolar tazminat verilmişti. Meta ve Google karara itiraz edeceklerini açıklarken, son temyiz kararı sosyal medya şirketlerine karşı açılan davaların önümüzdeki dönemde teknoloji sektörünün en büyük hukuki risklerinden biri haline gelebileceğini gösteriyor.
