Microsoft, Çin'deki operasyonlarını sessiz sedasız küçültme kararı aldı. Jeopolitik gerilimler, yerli yazılım hamleleri ve düşük gelir katkısı gibi nedenlerle ABD'li teknoloji devi, son beş yılda Çin'deki en az 15 şubesini ve ortak girişimini kapattı.
Bu geri çekilme, maliyet baskısının yanı sıra ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin artmasıyla da yakından ilişkili. Şirket yönetiminin 2023'te Çin pazarından tamamen çıkma ihtimalini dahi değerlendirdiği belirtildi. Microsoft'un 2024 yılı açıklamalarına göre Çin, küresel gelirin sadece yüzde 1,5'ini oluşturuyordu. Şirket, tamamen çekilmek yerine daha küçük ve seçici bir Çin operasyonuyla yoluna devam etmeyi tercih etti.
Microsoft'un Çin'de karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, Pekin yönetiminin yabancı teknolojiye bağımlılığı azaltma politikası oldu. Çin, özellikle 2017'den bu yana kamu kurumları ve stratejik sektörlerde yerli yazılım kullanımını teşvik ediyor. Bu durum, Windows ve Office gibi Microsoft ürünlerine rakip olabilecek yerli sistemlerin kullanım alanını ve teknik kapasitesini artırdı. ABD'nin ileri teknoloji ihracatına getirdiği kısıtlamalar da Microsoft'un özellikle yapay zeka ve bulut bilişim alanlarında büyümesini zorlaştırıyor.
Ancak yapay zeka ve bulut bilişim alanındaki gelişmeler, Microsoft'un Çin'den tamamen vazgeçmemesini sağladı. Çinli teknoloji şirketlerinin küresel pazarlara açılması, Microsoft için yeni bir iş alanı yarattı. ByteDance ve Shein gibi büyük Çinli şirketler, yurt dışı operasyonlarında Microsoft'un Azure bulut altyapısını kullanıyor. Bu şirketlerin Avrupa ve ABD gibi pazarlarda veri düzenlemelerine uyum sağlaması gerekiyor ve Microsoft'un küresel bulut altyapısı bu noktada önemli bir araç haline geliyor. Şirket ayrıca Çinli kurumsal müşterilere Azure üzerinden Batılı yapay zeka modellerine erişim imkanı sunuyor. Bu model, Microsoft'un Çin iç pazarında doğrudan büyümesinden ziyade, Çinli şirketlerin küresel pazarlara açılmasına teknoloji sağlama yönünde bir kayma olduğunu gösteriyor.
Microsoft'un Çin bağlantılı işlerinde önemli müşterilerinden biri TikTok'un sahibi ByteDance. Küresel ölçekte faaliyet gösteren bu tür şirketler, kendi ülkelerinde farklı altyapılar kullansalar da yurt dışı operasyonlarında Batılı bulut sistemlerine ihtiyaç duyabiliyor. Bu durum, Microsoft için önemli bir fırsat yaratıyor. 2020'lerin ortalarına gelindiğinde, Çinli şirketlerin küresel operasyonlarına bulut ve yapay zeka altyapısı sağlamak, Microsoft'un Çin bağlantılı en büyük iş alanına dönüşmüş durumda. Bununla birlikte, bu işin Microsoft'un küresel ölçeği içinde hala küçük kaldığı belirtiliyor. Ayrıca, Çin'de geliştirilen yeni yapay zeka modellerinin hızla ucuzlaması ve güçlenmesi, bu gelir kaynağının geleceğini belirsiz kılıyor.
Çinli yapay zeka geliştiricilerinin Batılı modellere alternatif oluşturma potansiyeli de Microsoft için başka bir risk taşıyor. Kimi Çin merkezli yapay zeka modelleri, performans açısından Batılı rakiplerine yaklaşırken çok daha düşük maliyetlerle kullanılabiliyor. Bu durum, Çinli şirketlerin Azure üzerinden Batılı modellere erişme ihtiyacını zamanla azaltabilir. Dolayısıyla yapay zeka, Microsoft'a Çin'de yeni bir alan açarken aynı zamanda şirketin karşısına yeni ve daha ucuz rakipler çıkarıyor. Microsoft'un bugün Çin'de kalmasını sağlayan iş modelinin birkaç yıl sonra aynı ölçüde cazip olup olmayacağı henüz net değil.
Microsoft'un Çin'deki önemi sadece satışlardan kaynaklanmıyor. Şirket, 1990'lardan bu yana ülkede güçlü bir mühendislik ve araştırma altyapısı oluşturdu. Microsoft Research Asia, Çin teknoloji sektörünün en etkili araştırma merkezlerinden biri haline geldi. Ancak ABD'nin gelişmiş çipler ve yapay zeka teknolojilerine yönelik ihracat kontrolleri, Çin'de çalışan Microsoft mühendislerinin en ileri teknolojilere erişimini sınırlıyor. Şirket, son yıllarda Çin'deki bazı uzmanlarını başka ülkelere taşımayı tercih etti. Bu nedenle Microsoft'un Çin stratejisindeki geri çekilme, sadece ofislerin kapanmasıyla sınırlı kalmıyor; araştırma ve insan kaynağı tarafında da daha temkinli bir yapı oluşuyor.
