Londra Metropolitan Polisi'nin tartışmalı ABD merkezli yapay zeka şirketi Palantir ile yapmayı planladığı 50 milyon sterlinlik anlaşma, kamu hizmetlerinde yapay zeka kullanımının geleceğine dair önemli tartışmaları beraberinde getirdi. Benzer bir durum hastaneler, okullar ve yerel yönetimlerde de yaşanırken, polis teşkilatı mali sıkıntıları aşmak için yapay zekaya yöneliyor.
Birleşik Krallık'ın en büyük polis gücü olan Metropolitan Polisi, 125 milyon sterlinlik bir bütçe açığı nedeniyle 1.150 personeli işten çıkarma tehdidiyle karşı karşıya. Bu durum, Scotland Yard'ın Palantir'in sistemlerini kullanarak insan istihbarat raporları, e-posta kayıtları, telefon dökümleri ve 21. yüzyıl suçlarının dijital kanıtlarını analiz etme arzusunu güçlendiriyor. Yapay zekanın, polislikte insan emeğinin yerini alabilecek olası bir alternatif olarak görülmesi ve ulusal güvenlik aygıtının temel bir parçası haline gelmesi bekleniyor.
İnsan polis memurları, toplumun en savunmasız bireyleriyle ve aynı zamanda en gizli verilerle ve kaynaklarla ilgileniyor. Polis teşkilatının beklentisi, yapay zekanın da bu görevleri üstlenmesidir. Scotland Yard, yapay zeka kullanımını düşünen tek kurum değil; Bedfordshire ve Leicestershire gibi başka polis güçleri de daha önce Palantir teknolojisini kullanmıştı. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood, Ocak ayında polislerden yapay zeka kullanımını hızlandırmalarını ve teknolojiyi geniş çapta benimsemelerini istemişti.
Ana Muhalefet İşçi Partisi de Polis Yapay Zeka adında ulusal bir merkez kurarak yapay zekayı Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), ordu ve adalet sisteminde verimlilik aracı olarak kullanıyor. Ancak hükümetin kendi yapay zeka sistemlerinin olmaması ve bu alanda hizmet verebilecek şirketlerin kamuoyu ve politikacılar nezdinde tartışmalı olması sorun teşkil ediyor.
Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, Metropolitan Polisi'nin Palantir anlaşmasını reddetme gerekçesi olarak tedarik kurallarının açık ve ciddi bir şekilde ihlal edildiğini belirtse de, siyasi çekincelerin de etkili olduğu düşünülüyor. Khan ayrıca, Londra'nın değerleriyle çelişen firmaları desteklemek için kamu parasının kullanılacağına dair endişelerini dile getirmişti. Palantir'in kurucu ortağı P.T. ve CEO'su A.K. gibi isimlerin yaptığı tartışmalı açıklamalar da şirketin imajını zedeliyor.
Birçok ABD'li yapay zeka sağlayıcısı, büyük teknoloji şirketlerine yönelik genel güvensizlik nedeniyle kamuoyunda olumsuz bir algıyla karşılaşıyor. Palantir, ABD göçmenlik politikaları, İsrail ordusu ve ABD savunma bakanlığı ile olan sözleşmeleri nedeniyle, büyük teknolojinin karanlık yüzü olarak görülen şirketlere örnek teşkil ediyor. Geçtiğimiz dönemde Scotland Yard'da yolsuzluk yapan polis memurlarını tespit etmek için yapay zeka destekli bir gözetim sistemi sunarak değerini kanıtlamaya çalışması, polis memurları tarafından “Büyük Birader” olarak nitelendirilmiş ve huzursuzluğa neden olmuştu.
Metropolitan Polis Federasyonu, bu durumu “meslektaşlarımızın her birini gözetlemek için tartışmalı bir yapay zeka sağlayıcısının kontrolsüz kullanımı” olarak nitelendirerek orantısız, adil ve uygun olmadığını belirtmişti. Polis sendikası, Scotland Yard yönetiminin, polis teşkilatının alt kademeleriyle güveni yeniden inşa etmesinin zaman alacağını vurguladı.
Palantir gibi teknoloji devleri dışında alternatif yapay zeka sistemlerinin kullanımı konusunda ise belirsizlik hakim. Polis liderlerinin, ihtiyaç duydukları çözümü yalnızca Palantir'in sağlayabileceği sonucuna vardığı anlaşılıyor. Scotland Yard'dan bir kaynak, Palantir'in sunduğu hizmetin bazı yönlerini sağlayabilecek daha küçük İngiliz firmalarının bulunduğunu, ancak bunların yalnızca parça bazında hizmet verebildiğini belirtti.
Surrey Üniversitesi bilgisayar bilimi araştırma merkezi profesörlerinden Alan Woodward, Palantir'in rakiplerine göre çok daha geniş bir araç yelpazesine sahip olduğunu söyledi. Woodward, İngiliz şirketlerinin henüz rekabet edemeyeceğini, ancak yapay zekanın kritik altyapının bir parçası haline geldiğini ve bu konuda bir dereceye kadar bağımsızlığa ihtiyaç duyulduğunu ekledi. Woodward, İngiltere'nin bu alanda uzmanlığa sahip olduğunu, ancak işletmelerin geliştirilmesi gerektiğini ve Palantir'in ABD hükümetinden aldığı finansman sayesinde bu alanda büyük bir avantaj elde ettiğini belirtti.
