Meta'nın iş modelinin, kendilerini dava eden bir avukata göre, çocukları platformlarına 'bağımlı kılma, elde tutma, veri toplama ve gizleme' üzerine kurulu olduğu belirtildi.
Kaliforniya eyaletinin avukatlarından Megan O’Neill, “Meta’nın iş modeli özellikle çocuklar için iyi çalıştı” dedi. Bu suçlama, dünyanın en büyük sosyal medya şirketine karşı Salı günü Oakland, Kaliforniya'da başlayan davada dile getirildi.
Kaliforniya, ABD'deki 28 eyalete katılarak yaklaşık 1 trilyon sterlin (1.36 trilyon dolar) değerindeki şirketi, çocukların zarar görmesine yol açan bağımlılık yapıcı ürünler tasarlamakla suçluyor. Davada, şirketin 13 yaş altı çocukların verilerini veli izni olmadan toplamak suretiyle ABD federal çocuk gizliliği yasalarını ve eyalet düzeyindeki tüketiciyi koruma yasalarını ihlal ettiği iddiaları merkeze alınıyor.
Davada, Meta CEO'su Mark Zuckerberg ve CEO Adam Mosseri'nin de tanıklık etmesi bekleniyor. Şirket için varoluşsal bir tehdit oluşturan davada, Meta'nın suçlu bulunması halinde 200 milyar dolara varan zararlar söz konusu olabilir. Bu miktar, şirketin 2025 yılı yıllık gelirine denk geliyor. Eyaletler ayrıca, Meta'nın ürünlerinin tasarımını çocuklar için daha güvenli hale getirecek şekilde değiştirmeye zorlanmasını talep ediyor. Bu durum, şirketin iş modelini ve sosyal medya platformlarının işleyişini kalıcı olarak etkileyebilir.
Meta tüm iddiaları reddetti. Şirket sözcüsü Liza Crenshaw, “Gerçekler veya yasalara bağlı kalmak yerine, eyaletler aşırı bir ödeme peşine düşmeye karar verdiler” açıklamasını yaptı. Meta avukatı Paul Schmidt ise açılış konuşmasında, insanların sosyal medyada zorlanabileceğinden “hiçbir şüphe olmadığını” ancak Meta'nın “bunu ele almaya yönelik araçlar geliştirdiğini” belirtti. Şirketin 13 yaş altı çocukların hesap kaydetmesine izin vermediğini ve bu genç kullanıcılara ait 1 milyondan fazla hesabı devre dışı bıraktığını da ekledi.
Dava, altı ila sekiz hafta sürecek. Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin avukatları tarafından yürütülecek. Jürinin rolü tavsiye niteliğinde olacak; nihai kararı ve tazminat miktarını belirleyecek olan Yargıç Yvonne Gonzalez Rogers'a önerilerde bulunacaklar.
Meta, aileler, okul bölgeleri ve diğer başsavcılar tarafından açılan binlerce benzer ABD davasıyla karşı karşıya. Şirket, Mart ayında görülen ilk iki davayı kaybetmişti. İlk davada, platformlarında çocuk cinsel istismarının olmasına izin verdiği gerekçesiyle New Mexico eyaletine yaklaşık 1 milyar dolar ödemesine hükmedildi. İkinci davada ise, genç bir kadını bağımlı hale getiren kasıtlı olarak bağımlılık yapıcı ürünler tasarladığı gerekçesiyle suçlu bulundu ve kendisine 4 milyon dolardan fazla tazminat ödemesine karar verildi.
Davanın ilk haftasında tanıklık eden kilit isimlerden biri, 2009 ile 2021 yılları arasında iki farklı dönemde Meta'da görev yapmış olan güvenlik mühendisi Arturo Béjar oldu. Béjar, ayrıldıktan sonra şirketin açık sözlü bir eleştirmeni haline geldi, bir ABD Senatosu komitesinde ifade verdi ve sosyal medyanın çocuklara verdiği zararlarla ilgili diğer davalarda uzman tanıklığı yaptı.
Oakland'da Béjar, çocuklara yönelik zararlar için çözümler bulma motivasyonunun kendi genç kızıyla ilgili olduğunu belirtti. Kızının, istenmeyen cinsel tacizler, erkek cinsel organı fotoğrafları ve kadın düşmanı hakaretlere maruz kaldığını söyledi. Daha sonra babasına, bu istismarları Meta'nın kurumsal süreçleri aracılığıyla bildirmesinin ya etkisiz ya da imkansız olduğunu aktardı.
Béjar, Meta'nın çocuk güvenliği konusunda “sormadık, söylemedik” stratejisi izlediğini ifade etti. Béjar, işinin sık sık Zuckerberg'i bilgilendirmeyi içerdiğini ve çalışma süresi boyunca CEO ile 100'den fazla kez konuştuğunu söyledi. Béjar'ın tanıklığı sırasında, hükümet avukatları jüriye 2021'de Zuckerberg'e gönderdiği ve gençlerin Meta'daki deneyimlerine ilişkin yürüttüğü bir anketin özetlendiği bir e-postayı gösterdi. Sonuçlar, kullanıcıların %51'inin son yedi gün içinde kötü veya zararlı deneyimler yaşadığını belirtti.
