Fransa ve İspanya'da yaşanan şiddetli orman yangınlarının kontrol altına alınmasında zorluk yaşanmasının temel nedenlerinden birinin, 'pyrocumulonimbus' olarak adlandırılan 'yangın bulutları' olduğu belirtildi. Binlerce itfaiyecinin müdahalesine rağmen söndürülemeyen yangınların yıkıcı etkisinin, bu özel bulut oluşumları nedeniyle arttığı ifade ediliyor.
Orman yangınları genellikle sıcak, rüzgarlı ve kurak hava koşullarında yayılırken, kontrolden çıkan büyük yangınlar kendi fırtına sistemlerini oluşturabiliyor. Bu durumun en belirgin örneği olan pyrocumulonimbus bulutları, yangın kaynaklı 'ateş fırtınaları' meydana getiriyor. Bu ateş fırtınaları, sıcaklıkları artıran rüzgarlarla kuru otlara ulaştığında, sürekli büyüyen ve kontrol edilmesi zor yangınlar kaçınılmaz hale geliyor.
Yangın Bulutları Nasıl Oluşuyor?
Pyrocumulonimbus bulutları, büyük bir orman yangını tarafından üretilen devasa fırtına bulutlarıdır. Şiddetli yangınlar, yükselen duman sütunuyla birlikte büyük miktarda enerji ve ısı yayar. Duman sütunu yeterince yüksek seviyeye ulaştığında, atmosferdeki düşük basınç havanın soğumasına, nemin yoğuşmasına ve fırtına bulutunun oluşmasına yol açar. Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından 'bulutların ateş püskürten ejderhası' olarak tanımlanan bu yapılar, 10 ila 15 kilometre yüksekliğe ulaşarak stratosfere nüfuz edebilmektedir. New South Wales Üniversitesi orman yangınları araştırma grubundan Rick McRae, bu durumu 'yükselen dumanın içine oluşan gerçek bir fırtına' olarak tanımladı. McRae, atmosferde yaklaşık 10 bin kilometre küplük bir alana ulaşan bu bulutların büyük bir etkiye sahip olduğunu belirtti.
Alevlerin Yayılmasında Yıldırımların Rolü
Pyrocumulonimbus bulutları oluştuklarında, altlarındaki yangınların daha hızlı yayılmasına neden olan rüzgarlar üretebildiği gibi, kendi yıldırımlarını çaktırarak daha uzak bölgelerde yeni yangınlar başlatabiliyor. Uzmanlar, yangın bulutlarının yarattığı esintiler ve çakan yıldırımlarla, yeni yangınların tahmin edilemez bir hale geldiğini vurguladı. Sahada mücadele eden ekipler için, zehirli dumanları yayan, ateşleri harlayan ve uzak ormanlara yayılan alevler, kontrol edilmesi zor bir felaket anlamına geliyor. Kontrol edilemeyen bu yangınların yarattığı bulutlar, Avrupa'da 330 binden fazla insanın yangın bölgelerinden tahliye edilmesine sebep oldu. 30 yıl boyunca kıdemli araştırmacı olarak görev yapan McRae, 'yangın bulutu, pek çok kişinin tahliye edilmesinin yerinde bir karar olduğunu doğruluyor' ifadelerini kullandı.
Uzmanlar Endişeli
2022 yılında Kaliforniya'yı etkileyen ve yanardağ patlamalarında da görülen bu bulutların, Fransa'da da benzer bir felakete yol açabileceği belirtiliyor. Fransa'daki yangın bulutlarının varlığının resmi olarak doğrulanması durumunda, bu olgu ülke tarihinde ilk kez kaydedilmiş olacak. McRae, asıl sorunun önümüzdeki günlerde bu tür bir bulutun oluşup oluşmayacağı olduğunun altını çizdi. Uzmanlar, iklim krizinin küresel ölçekte orman yangınları ve pyrocumulonimbus oluşumu için tehlikeli koşulları artırdığını vurguladı. İklim modelleri bu eğilimin gelecekte daha da şiddetleneceğini gösterirken, Avrupa'daki yangınlar turizm sezonunun en yoğun olduğu döneme ve Mayıs ayından bu yana süren kuraklığa denk geldi. Meteoroloji tahminleri, Fransa'da sıcaklıkların 40 dereceye ulaşabileceği yeni bir sıcak dalgasına işaret ederken, Çekya üzerinden gelen yüksek sıcaklık kütlesinin dört ila beş günlük süreçte bölgeyi etkilemesi beklenmektedir.
