Finlandiya'nın Oulu kentinde bulunan ve 17. yüzyıla ait olduğu düşünülen tarihi Hahtiperä gemi batığı, sıra dışı bir projeye ilham verdi. Aalto Üniversitesi araştırmacıları, batıktan çıkarılan bazı ahşap parçalarını ileri tekstil teknolojileri kullanarak iki özel elbiseye dönüştürdü. Bu çalışma, arkeolojik kalıntıların korunması ve değerlendirilmesine yönelik yenilikçi bir yaklaşım sergiledi.
Hahtiperä batığı, 2019 yılında yapılan kazılarda ortaya çıkarıldı ve Oulu bölgesindeki en eski batık olarak kabul ediliyor. Yaklaşık üç asır önceki denizcilik faaliyetlerine ışık tutan gemiyle ilgili kapsamlı inceleme ve koruma çalışmaları yürütüldü. Analiz edilen malzemelerin yanı sıra, işlevsiz olduğu düşünülen bazı ahşap parçaları yeniden değerlendirme potansiyeli taşıyordu.
Proje fikri, Finlandiya Kültürel Miras Ajansı'ndan deniz arkeoloğu Minna Koivikko'nun, işlevsiz görünen parçaların yeniden değerlendirilebileceği yönündeki sorgulamasıyla doğdu. Bu düşünce, tarihi malzemenin farklı bir alanda kullanılmasının önünü açtı. Aalto Üniversitesi araştırmacıları, ahşabı kumaşa dönüştürmek için kendi geliştirdikleri Ioncell teknolojisini kullandı. Bu yöntem, selüloz bakımından zengin malzemeleri yüksek kaliteli tekstil liflerine dönüştürerek, yüzyıllardır toprak altında bulunan ahşabı yeni bir forma kavuşturdu. Malzemenin doğal yapısının büyük ölçüde korunduğu belirtildi.
Üretilen iplik, ahşabın doğal kahverengi tonunu koruyarak dikkat çekici bir görünüm sundu. Bu liflerden iki ayrı elbise tasarlandı. Tasarım sürecini Prof. Anna-Mari Leppisaari üstlendi. Elbiselerden biri üniversitede sergilenecek, diğeri ise Oulu Sanat Müzesi koleksiyonuna dahil edilecek. Leppisaari, tarihi malzemeden elde edilen ipliğin endüstriyel makinelerdeki performansıyla ilgili başlangıçtaki endişelerinin üretim sürecinde giderildiğini ve sonuçtan memnun kaldığını belirtti.
Projenin temel hedefi, moda ürünü ortaya koymaktan ziyade, bilim, teknoloji ve tasarımın ortak gücüyle tarihi eserlerin farklı yöntemlerle korunabileceğini ve yeni anlamlar kazanabileceğini göstermekti. Bu girişim, arkeolojik değer taşımasının yanı sıra sürdürülebilir tekstil üretimi açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Ioncell teknolojisi, çevre üzerinde yüksek etkiye sahip geleneksel ham maddelere olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor ve geleceğin tekstil çözümleri arasında gösteriliyor. Hahtiperä batığından çıkarılan ahşap parçaları, arkeoloji, sürdürülebilirlik ve modayı buluşturan özgün bir sanat ve tasarım projesinin parçası haline geldi.
