Evlere girerken ayakkabıların çıkarılıp çıkarılmaması gerektiği konusu, farklı kültürlerde farklı yaklaşımların benimsenmesi nedeniyle küresel bir tartışma haline geldi. Bu durum, hijyen ve sağlık açısından da önemli soruları beraberinde getiriyor.
ABD'de yaşayan S. ve nişanlısı P.T. arasındaki bir diyalog, bu konuyu gündeme taşıdı. Pedja, nişanlısının evine girerken ayakkabılarını çıkarmamasına şaşırdığını belirtirken, S. da Sırbistan kökenli Pedja'nın ev içinde ayakkabı çıkarmasına şaşırdığını ifade etti. Bu kişisel deneyim, sosyal medyada paylaşıldığında benzer tartışmaların yaşandığı ortaya çıktı.
Ayakkabıların ev içinde giyilip giyilmemesi konusundaki görüşler, coğrafi bölgelere göre farklılık gösteriyor. Ortadoğu, Asya ve Balkanlar gibi bölgelerde ev içinde ayakkabı kullanmak genellikle kaba olarak değerlendirilirken, Avrupa'nın bazı bölgeleri ve ABD'de misafirlerden ayakkabılarını çıkarmaları beklenmeyebilir. Japonya gibi ülkelerde ise ev girişlerinde ayakkabıların çıkarılması için özel alanlar ('genkan') bulunuyor ve bu kurala uyulmaması güçlü tepkilere neden olabiliyor.
Antropoloji alanında öğretim görevlisi Dr. F.G.'ye göre, bu kültürel farklılığın hem hijyenik hem de felsefi nedenleri bulunuyor. Dış dünya kirlilik ve tehlike ile ilişkilendirilirken, iç mekan temizlik ve saflık ile özdeşleştiriliyor. Birçok dini ritüelin de bu saflık fikri etrafında şekillendiği belirtiliyor.
Bu konuyu daha yakından incelemek amacıyla bir mikrobiyoloji laboratuvarı ziyaret edildi. Brighton Üniversitesi'nden mikrobiyolog Dr. S.P., bir çift spor ayakkabının alt ve üst kısımlarından alınan sürüntü örneklerini inceledi. Laboratuvar ortamında bir gece boyunca çoğaltılan bakteriler incelendiğinde, Staphylococcus aureus gibi ciddi enfeksiyonlara yol açabilen bakterilerin varlığı tespit edildi. Bu bakterinin, sağlıklı kişilerde bile irinli çıbanlara, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde ise zatürre ve kan dolaşımı enfeksiyonlarına neden olabileceği belirtildi.
Ayakkabıların yüzeylerinde ayrıca insan derisinde doğal olarak bulunan Staphylococcus epidermidis gibi başka bakterilere de rastlandı. Bu bakterinin, bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde hastaneye bağlı enfeksiyonlara yol açabileceği ifade edildi. Yapılan araştırmalar, ayakkabıların E. coli gibi dışkı kaynaklı bakterilerle de kirlenebileceğini gösteriyor. Dr. Pitt, ayakkabıların üzerinde farklı bakterilerin yanı sıra mantar ve parazitlerin de bulunabileceğini ekledi.
Mikroorganizmaların ev ortamında canlı kalabildiği ve diğer kişilere enfeksiyon bulaştırabileceğine dair güçlü kanıtlar bulunuyor. Bakterilerin, özellikle sıcak halı yüzeylerinde birkaç gün, hatta daha uzun süre canlı kalabileceği belirtiliyor. Bu durum, özellikle bebekler, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler için daha büyük bir risk teşkil ediyor. Dr. Pitt, günlük yaşamda zaten çeşitli bakterilere maruz kalındığını kabul etmekle birlikte, ev içinde ayakkabı giymenin gerçek bir sağlık riski oluşturduğunu vurguluyor. Sonuç olarak, evlere girer girmez ayakkabıların çıkarılmasının sağlık açısından daha güvenli olduğu yönünde görüş belirtiliyor.
