Çin, temiz ve sınırsız enerji hedefi doğrultusunda nükleer füzyon teknolojisinde önemli adımlar atıyor. Ülkenin Deneysel Gelişmiş Süperiletken Tokamak (EAST) adlı reaktörü, Güneş'in çekirdeğinden yaklaşık 6 kat daha sıcak plazma üretme kapasitesine sahip.
Plazma Fiziği Enstitüsü tarafından işletilen EAST'ın, 2027 yılına kadar dışarıdan ısıtma kaynağına ihtiyaç duymadan plazmanın kendi kendine yanabildiği bir reaktör haline gelmesi hedefleniyor. Bu durum, reaktörü dünyanın ilk kendi kendini besleyen füzyon reaktörü yapma potansiyeli taşıyor.
Füzyon reaktörlerinde, yüksek enerji ve ısı elde etmek amacıyla pozitif yüklü çekirdekler birleştirilir. Bu süreç, birbirini iten manyetik kuvvetlerin üstesinden gelinebilmesi için muazzam bir güç gerektirir. Tokamak reaktörleri, hidrojen çekirdeklerini plazmaya dönüştürerek bu zorluğun üstesinden gelmeyi amaçlar. Plazmanın kararlılığını sağlamak ve kendi kendini beslemesini mümkün kılmak için 150 milyon santigrat dereceye ulaşılması ve Dünya'nınkinden yüz binlerce kat daha büyük manyetik alanlar oluşturulması gerekmektedir.
Çin, füzyon enerjisi alanındaki araştırmalarına büyük yatırımlar yapıyor. 2023'ten bu yana bu teknolojiye yaklaşık 6,5 milyar dolar yatırım yapıldığı belirtiliyor. Ülkenin en son Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda füzyon enerjisi, öncelikli sekiz teknoloji arasında yer alıyor. Bu kapsamda, 2027'de tamamlanması planlanan Yanan Plazma Deneysel Süperiletken Tokamak (BEST) projesi ile insanlık tarihinde füzyondan başarıyla elektrik üreten ilk reaktörün hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
EAST, Ocak 2025'te 1.066 saniye süren ve 100 milyon santigrat derece sıcaklığa ulaşan bir reaksiyonla plazma füzyonunda uzun süreli yanma rekoru kırmıştır. Ayrıca, plazmanın kararlılık sınırını belirleyen Greenwald Sınırı'nın aşılması da önemli bir başarı olarak kayıtlara geçmiştir. Ancak ticari operasyonlar için kritik bileşenlerin büyük ölçekte üretimi gibi tedarik zinciri zorlukları devam etmektedir.
