Bilim insanları, yeni bir şehirde her gece farklı bir restoran denemek ile en sevilen mekana tekrar gitmek arasındaki kararsızlığı çözecek bir matematiksel formül keşfetti. Bu formülün, geç keşfedilen fizikçi ve Nobel Ödülü sahibi Richard Feynman tarafından geliştirildiği belirtildi.
Princeton Üniversitesi'nden çalışmanın ortak yazarlarından Prof. Tom Griffiths, problemin özünün, etrafı keşfetmenin ve yeni bir şeyler denemenin değerinin, bu bilgiden yararlanma fırsatlarını azalttığını söyledi. Ekip, bu ikilemin, bir eylemi ne zaman durdurup diğerine başlayacağına karar vermenin gerektiği bir tür "durdurma problemi" olduğunu kaydetti.
Griffiths, restoran probleminin, bir mekana geri dönebilme şansı gibi kendine özgü özelliklere sahip olduğunu belirtti. Araştırmacılar, Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çalışmalarında, Feynman'ın bu konuya olan ilgisinin 1970'lerde Tayland restoranında arkadaşı Ralph Leighton ile yaptığı bir öğle yemeği sırasında başladığını anlattı. Leighton, o sırada favorisi olan zencefilli tavuk yemeğinde kalmak ya da yeni bir yemek denemek arasında kararsızlık yaşıyordu.
Feynman, bu konuyu matematiksel bir probleme dönüştürdü ancak çalışmaları el yazısı notlarda gizli kaldı. Ekip, "Notlar on yıllarca anlaşılamaz kaldı, ta ki onları deşifre edip Feynman'ın orijinal problemini ve çözümünü yeniden yapılandırana kadar" diye yazdı. Feynman'ın çözümünü kullanarak, araştırmacılar bu ikilemi, belirli sayıda gece bir şehri ziyaret ederken hangi restoranın seçileceği açısından yeniden çerçeveledi.
Feynman'ın yaklaşımına göre, bu bağlamda insanlar, istenen kaliteyi yansıtan belirli bir eşiği aşan bir restoran bulana kadar her gece farklı bir restoran denemelidir. Feynman'ın denklemlerinde bu eşik sabit değildir. Bunun yerine, şehirde kalan gün sayısı azaldıkça giderek daha hızlı bir şekilde düşer. Başka bir deyişle, günler geçtikçe harika bir yemek mekanı aramak için motivasyon giderek azalır, çünkü onu tadını çıkaracağınız zaman azalmıştır.
Griffiths, "Eşikler, bakmaya devam ederek bulabileceğiniz en iyi şeye yönlendirilir" dedi. "Bakmak için uzun bir zamanınız varsa, harika bir şey bulmanın büyük bir değeri vardır çünkü birçok kez geri dönebilirsiniz." Feynman'ın yaklaşımı, sabit bir kalite aralığındaki herhangi bir restoranı bulma olasılığının eşit olduğunu varsayıyordu. Ancak araştırmacılar başka senaryoları da incelediler.
Griffiths, "Restoranların dağılımı değişirse, izlemeniz gereken stratejinin de değişeceğini gösterdik" dedi. Örneğin, bir yerde bir veya iki mücevher dışında birçok berbat restoran varsa, eşik çok daha yüksek başlar, bu da daha uzun süre keşfetmeye değer olduğu anlamına gelir. Buna karşılık, çoğu benzer - ortalamanın üzerinde - kalitedeyse, eşik daha düşüktür, bu da çok uzun süre keşfetmeye değmediği anlamına gelir.
Griffiths ve Oxford Üniversitesi'nden Brian Christian, Feynman'ın ikilemiyle on yılı aşkın bir süre önce karşılaşıp ele almış olsalar da, yeni çalışmaları insanların nasıl davrandığını da test ediyor. Ekip, farklı sürelerde bir şehirde olduklarını hayal etmeleri istenen 2.520 katılımcıyla çevrimiçi bir görev yürüttü. Mevcut restoranların kalitesindeki değişim belirtildi. Katılımcılara daha sonra her kare bir restoranı temsil eden bir ızgara sunuldu ve konaklamalarının her günü için bir restoran seçmeleri istendi. Bir kare - veya restoran - seçildikten sonra kalitesi ortaya çıktı.
Ekip, günlerin azalmasıyla eşiğin giderek daha hızlı düşmesi yerine, kalan gecelerin oranıyla doğrusal olarak düştüğünü buldu. Griffiths, "Feynman'ın çözümünden biraz daha basit, ancak oldukça iyi olduğu ortaya çıkıyor" dedi. "Sır, bir eşiğe sahip olmak ve sonra sona yaklaştıkça o eşiği düşürmektir. Ve bunu yaptığınız sürece, bu aslında oldukça iyi çalışacaktır."
