Bilim dünyasında kanserle mücadele alanında önemli bir gelişme kaydedildi. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) bünyesindeki araştırmacılar, kolon kanseri hücrelerinin metastaz yaparak vücudun diğer bölgelerine yayılmasına aracılık eden kritik bir hücresel mekanizmayı aydınlattı. Çalışmaya göre, kanser hücreleri normalde hasarlı dokuların onarımında görev alan biyolojik bir süreci kendi lehlerine kullanarak tümörün ana bölgeden ayrılıp diğer organlara sıçramasını kolaylaştırıyor.
YAP1 Proteini Tümör Yayılımında Rol Oynuyor
Araştırmada, hücresel yenilenme sürecinde kilit rol üstlenen 'YAP1' adlı proteinin bu metastaz sürecinde belirleyici olduğu saptandı. Sağlıklı dokularda yalnızca gelişim evresinde ve hasar gören dokuların tamiri sırasında aktif olan YAP1 proteini, kolon kanseri hücreleri tarafından tekrar işlevsel hale getiriliyor. Farklı kolon kanseri modelleri üzerinde yapılan incelemelerde, metastaz yapan kanser hücrelerinde YAP1 tarafından kontrol edilen genlerin daha yüksek aktivite gösterdiği tespit edildi. Bağırsaklarda meydana gelen ciddi yaralanma veya enfeksiyon durumlarında dokunun kendini iyileştirmesini sağlayan hücresel program, kanser hücreleri tarafından kullanılarak tümörün ilerlemesi hızlandırılıyor.
Yüksek Yağlı Beslenme ve Metastaz İlişkisi
Çalışmanın öne çıkan bulgularından biri de beslenme alışkanlıkları ile kanserin yayılma hızı arasındaki doğrudan bağlantı oldu. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen deneylerde, yüksek yağ içeren beslenmenin 'seramid' adı verilen yağ moleküllerinin üretimini artırdığı gözlemlendi. Bu moleküller, normalde YAP1 proteinini baskılayan savunma mekanizmasını devre dışı bırakıyor. Serbest kalan YAP1 proteini doğrudan hücre çekirdeğine girerek ilgili genleri aktive ediyor ve kanser hücrelerinin yayılmasına katkı sağlayan yenilenme programını daha etkin bir şekilde çalıştırıyor. Araştırmacılar, deney hayvanlarında YAP1 proteinini veya seramid üretimini sağlayan genleri hedef aldıklarında, kolon kanserinin karaciğere yayılma oranının önemli ölçüde azaldığını gözlemledi.
Yeni Tedavi Hedefleri Belirlendi
Elde edilen bulguların, kolon kanserinde metastazı önlemeye yönelik yeni nesil ilaçların geliştirilmesi için kritik bir hedef sunduğu belirtiliyor. Uzmanlar, özellikle seramid üretiminde rol alan DEGS1 ve DEGS2 enzimlerini hedef alacak tedavi yöntemleri üzerinde duruyor. Ancak seramidlerin sağlıklı dokularda da hayati fonksiyonları bulunduğu için, geliştirilecek ilaçların yalnızca kanserli hücrelerdeki mekanizmayı hedeflemesi gerektiği vurgulanıyor. Araştırma ekibi, mevcut bulguların hücresel modeller ve fare deneylerine dayandığını belirterek, bu aşamada hastalar için doğrudan bir beslenme tavsiyesi niteliği taşımadığının altını çizdi.
