Avrupa Birliği (AB), 18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya sürülecek akıllı telefonlarda kullanıcı tarafından değiştirilebilir batarya zorunluluğu getirecek. Bu düzenleme ile elektronik atığın azaltılması ve cihaz ömrünün uzatılması hedefleniyor.
AB'nin Batarya Yönetmeliği kapsamında, 2023'te onaylanan düzenlemelerle kademeli bir geçiş süreci izleniyor. Amaç, bataryaların çevreye etkisini azaltmak ve daha sürdürülebilir bir kullanım döngüsü oluşturmak. Yeni kurallar, cihazların kullanım ömrünü uzatarak tüketicilerin ürünlerini daha uzun süre ve daha düşük maliyetle kullanabilmesini amaçlıyor. Bu sayede, 'kullan-at' modelinden uzaklaşılarak tamir edilebilirlik, yeniden kullanım ve geri dönüşüm esas alınacak.
Geçiş sürecinin ilk adımı 2025'te atıldı. Bu tarihten itibaren AB'de satılan akıllı telefonlar için daha sıkı dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterleri uygulanmaya başlandı. Üreticilere, yedek parçaları ürün modelinin AB pazarındaki satışının sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarını yayımlama ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülükleri getirildi. Ayrıca, bataryaların 800 şarj döngüsünden sonra dahi başlangıç kapasitesinin yüzde 80'ini koruması şartı konuldu.
Düzenlemenin en dikkat çekici aşaması ise 2027'de devreye girecek. 18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya sürülecek yeni akıllı telefonlarda bataryanın kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması gerekecek. Bu sayede kullanıcılar, batarya değişimi için teknik servise gitmek zorunda kalmadan, basit aletlerle bu işlemi kendileri yapabilecek. Ancak bu durumun, eski tip cep telefonlarındaki gibi arka kapağı açarak pil çıkarma modeline birebir dönüş anlamına gelmesi beklenmiyor. Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılık ile ince tasarımı korumayı hedefliyor. Yeni nesil cihazlarda daha modern ve güvenli tasarımlar öne çıkacak; bataryalar ise daha az yapıştırıcı kullanılan ve standart vida girişleri bulunan, daha kolay erişilebilir bir yapıya kavuşturulacak.
Bu adımla AB'nin temel hedeflerinden biri elektronik atıkları azaltmak. Her yıl milyonlarca akıllı telefon, yalnızca batarya performansı düştüğü için değiştiriliyor. Bataryanın kolayca değiştirilebilmesiyle cihazların kullanım süresinin uzaması ve atık miktarının azalması amaçlanıyor. Tüketiciler açısından da batarya değişim maliyetlerinin düşmesi ve cihazların daha uzun süre kullanılabilmesi bekleniyor. Bu durum, uzun vadede yeni cihaz satın alma ihtiyacını geciktirerek tüketicilere ekonomik katkı sağlayacak. AB Komisyonu, bu düzenlemeler sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda yaklaşık 20 milyar avro tasarruf edebileceğini öngörüyor.
Düzenleme, teknoloji üreticileri için de önemli bir dönüşümü beraberinde getirecek. Büyük üreticilerin, AB piyasasına yönelik cihaz tasarımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecek. Kapalı ve yapıştırıcı ağırlıklı tasarımlar yerine, daha kolay açılabilen ve tamir edilebilirliği artırılmış modeller geliştirilecek. Düzenleme AB pazarını kapsasa da, teknoloji şirketlerinin maliyet ve operasyonel verimlilik nedeniyle tek tip tasarıma yönelmesi, Avrupa'da belirlenen standartların küresel ölçekte yaygınlaşmasına yol açacak. Benzer bir durum daha önce USB-C standardında yaşanmıştı.
