İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, Akdeniz'de son yıllarda kaydedilen rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarının, yalnızca yaz aylarını değil, sonbaharda yaşanabilecek aşırı hava olaylarını da etkileyebilecek önemli bir iklim göstergesi olduğunu belirtti. Deniz yüzeyi sıcaklığının, atmosfer ile deniz arasındaki ısı ve nem alışverişini belirleyen kritik bir faktör olduğunu vurgulayan Tağıl, Akdeniz'de dikkati çeken asıl unsurun olağanüstü miktarda ısı depolamış olması olduğunu ifade etti. Bu biriken enerjinin, atmosferi besleyen temel kaynaklardan biri olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Tağıl, 2026'nın ilk yarısında Akdeniz genelinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun yıllar ortalamasının yaklaşık 2 derece üzerinde, ortalama 28,4 dereceye ulaştığını kaydetti. Özellikle Doğu Akdeniz'de tarihi seviyelere yaklaşan sıcaklıkların söz konusu olduğunu belirten Tağıl, Doğu Karadeniz'de de deniz yüzeyi sıcaklıklarının mevsim normallerinin 1 ila 2 derece üzerinde seyrettiğini aktardı. Bu durumun, önümüzdeki günlerde hem Akdeniz hem de Karadeniz'de kuvvetli yağış ve fırtınalar için ek enerji ve nem kaynağı oluşturduğunu açıkladı.
Akdeniz'deki olağanüstü sıcaklıkların tek bir yıla özgü olmadığını ve son yıllarda denizel sıcak hava dalgalarının daha sık ve uzun süreli etkili olduğunu dile getiren Şermin Tağıl, 2023'ten bu yana okyanuslar ve Akdeniz'de deniz yüzeyi sıcaklıklarının sürekli rekor seviyelerde seyrettiğini belirtti. Tağıl, özellikle bu yılın temmuz ve ağustos ilk yarısında Akdeniz'de daha önce görülmemiş sıcaklıkların kaydedildiğini ve bunun, denizin geçmiş yıllardan biriktirdiği ısının üzerine yeni ısının eklenmeye devam ettiğini gösterdiğini ifade etti.
Pasifik Okyanusu'nda gelişmesi beklenen güçlü El Nino'nun küresel iklim açısından önemli bir sinyal olduğunu belirten Tağıl, El Nino'nun doğrudan Akdeniz'deki olağanüstü sıcaklıklarla ilişkilendirilmesinin doğru olmadığını, Akdeniz'in uzun vadeli ısınmasının temel nedeninin küresel iklim değişikliği olduğunu vurguladı. El Nino'nun ise bunun üzerine eklenen önemli bir iklim sinyali olduğunu sözlerine ekledi. Çok güçlü bir El Nino'nun kutup girdabını zayıflatabileceğini ve kış aylarında kuzey hava akımlarının etkisini artırabileceğini ancak bunun doğrudan Türkiye'nin karlı bir kış yaşayacağı anlamına gelmediğini belirtti.
Yaz boyunca Akdeniz'de depolanan ısının sonbahar açısından önemli bir erken uyarı niteliği taşıdığını kaydeden Tağıl, yüksek deniz sıcaklıklarının kıyı bölgelerinde gecelerin daha sıcak geçmesine, tropikal gece sayısının artmasına ve sıcak hava dalgalarının etkisinin uzamasına katkı sağlayabileceğini söyledi. Asıl riskin sonbaharda ortaya çıkabileceğini vurgulayan Tağıl, bu yüksek deniz sıcaklıklarının sonbahara taşınması ve uygun atmosferik koşullarla birleşmesi durumunda, şiddetli sağanakları, ani sel ve taşkınları ile kuvvetli fırtınaları besleyebilecek ek enerji ve nem sağlayabileceğini, bu riskin özellikle ekim ve kasım aylarında belirginleşebileceğini ifade etti.
Akdeniz'de zaman zaman görülen ve tropikal siklonlara benzeyen "medicane" olarak adlandırılan sistemlerin gelişmesi için sıcak denizlerin önemli bir unsur olduğunu belirten Tağıl, "Deniz sıcak diye mutlaka medicane oluşacak demek doğru değildir. Bunun gerçekleşebilmesi için uygun alçak basınç sistemi, atmosferik kararsızlık, yeterli nem ve uygun rüzgar koşullarının aynı anda oluşması gerekir. Ancak olağanüstü sıcak bir deniz, bu koşullar oluştuğunda sistemin gelişmesi için önemli bir enerji kaynağı sağlayabilir." dedi.
