Türkiye'de 15 yaş altı çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlamaları 1 Kasım'dan itibaren uygulanmaya başlayacak. Ekonomi ve Dış Politikalar Araştırma Merkezi (EDAM), genel bir yaş yasağı yerine kademeli bir geçiş modeli önerdi.
EDAM Direktörü Sinan Ülgen tarafından hazırlanan raporda, geniş kapsamlı yaş yasaklarının çevrimiçi riskleri azaltmada henüz güvenilir bir sonuç sunmadığına dikkat çekildi. Raporda, “15 yaşın altındaki çocuklara yönelik mutlak hizmet yasağını, kademeli, riske ve özelliklere dayalı bir erişim rejimiyle değiştirmeli ve aynı zamanda 18 yaşın altındaki herkes tarafından kullanılan hizmetlere ‘tasarımdan itibaren güvenlik’ ilkesine dayalı güçlü yükümlülükler getirmelidir” ifadeleri kullanıldı.
Raporda, hazırlanan düzenlemede üç temel belirsizliğin bulunduğu vurgulandı. İlk olarak, 5651 sayılı kanundaki “sosyal ağ sağlayıcısı” tanımının çocuk gelişimi sınıflandırması için tasarlanmadığı belirtildi. Bu tanımın, işlevleri farklı olan hizmetleri kapsarken, oyun veya mesajlaşma gibi platformlardaki riskleri dışarıda bırakabileceği ifade edildi. İkinci olarak, “hizmet sunmayacaktır” ifadesinin hesap açmama, kişiselleştirilmiş özellik sunmama veya erişimi tamamen engelleme anlamına gelebileceği ve bunun anayasal açıdan önemli bir ayrım olduğu belirtildi. Üçüncü olarak, yaş doğrulama yükümlülüğünün bağlayıcı kurallar içermemesi durumunda, platformlara mahremiyet üzerinde geniş bir takdir yetkisi vereceği kaydedildi.
Raporda ayrıca, yaş doğrulamanın kimlik doğrulamaya dönüşmesi riskine de değinildi. “Türkiye’de kurulacak sistemin temel ilkelerinden biri, ‘kişinin en az 15 yaşında olup olmadığını bilmek’ ile ‘kişinin kim olduğunu bilmek’ arasındaki hukuki ve teknik farkın korunması olmalıdır. Kanunun hedefi yaş eşiğini uygulamaktır. Bu hedef, her kullanıcının adını, soyadını, TC kimlik numarasını, tam doğum tarihini veya resmi kimlik belgesini sosyal ağ sağlayıcısına açıklamasını gerektirmez” denildi.
Çevrimiçi güvenlik için bazı ipuçları da raporda yer aldı: Haklarını bilmek, başkalarına karşı nazik olmak, paylaşmadan önce düşünmek, kişisel bilgileri korumak, yapay zekânın bir araç olduğunu hatırlamak, tehlikeyi tanımak, tanınmayan kişilerden fotoğraf veya sohbet isteği kabul etmemek, gizlilik ve güvenlik ayarlarını kullanmak, özel görüntüleri paylaşmamak, güvenmeden ya da paylaşmadan önce kontrol etmek ve bir sorunla karşılaşıldığında güvendiği bir yetişkine başvurmak bu öneriler arasında bulunuyor.
