Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) tarafından yürütülen bir proje ile, halk arasında 'gaga açma hastalığı' olarak bilinen ve kuşlarda solunum yolu enfeksiyonlarına yol açan parazitlerin genetik yapıları inceleniyor. Proje, evcil ve yabani kuşlarda görülen Syngamus nematodlarının genetik belirsizliklerini aydınlatmayı amaçlıyor.
OMÜ Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı'ndan Dr. Mehmet Öztürk'ün yürütücülüğünü üstlendiği proje, TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında destekleniyor. Proje, 'Farklı Kuş Türlerinden İzole Edilen Syngamus sp. Örneklerinin Komple Mitokondriyal Genom Analizi ve Filogenetik Karakterizasyonu' başlığını taşıyor.
Dr. Öztürk, hastalığın neden olduğu Syngamus nematodlarının soluk borusuna yerleşerek solunumu güçleştirdiğini belirtti. Parazitin, kuşların gagasını açarak nefes almaya çalışmasına neden olduğu için halk arasında 'gaga açma hastalığı' olarak adlandırıldığını söyledi. Özellikle genç hayvanlarda bağışıklık sistemlerinin tam gelişmemesi nedeniyle ölüm oranlarının daha yüksek olabildiği vurgulandı.
Proje kapsamında, leş kargası, söğütbülbülü, öter ardıç ve kızıl şahin gibi yabani kuşlardan toplanan örnekler üzerinde çalışılacak. Yeni nesil dizileme (NGS) teknolojisi kullanılarak parazitin komple mitokondriyal DNA dizisi çıkarılacak. Bu verilerle, parazitin tavuklarda görülen Syngamus ile aynı olup olmadığı araştırılacak. Eğer farklılık tespit edilirse, yeni bir tür olma ihtimali değerlendirilecek. Elde edilecek mitogenom verileri, parazitin ekolojik ve epidemiyolojik takibini kolaylaştıracak.
Dr. Öztürk, projenin 1 yıl süreceğini ancak daha kısa sürede tamamlanması için çalıştıklarını ifade etti. Syngamus cinsi nematodların morfolojik olarak birbirine benzese de genom düzeyinde farklılık gösterebileceğini belirtti. Proje sonucunda yeni bir kriptik (gizli) türün ortaya çıkabileceğini ancak bunun kesin olmadığını sözlerine ekledi. Bu parazite karşı mücadele yöntemlerinin geliştirilmesinin ise sonraki çalışmaların konusu olacağını söyledi.
