Japonya, artan Çin askeri faaliyetleri ve Doğu Asya'daki güvenlik dengelerindeki değişimler nedeniyle yeni bir dış istihbarat teşkilatı kurma çalışmalarını hızlandırdı. Başbakan Sanae Takaichi yönetimi, ülkenin yurt dışındaki gelişmeleri doğrudan takip etme kapasitesini artırmayı ve mevcut dağınık istihbarat yapısını daha merkezi bir sisteme entegre etmeyi amaçlıyor.
Başbakan Takaichi, 28 Eylül'de 17 uzmandan oluşan bir komitenin ilk toplantısına başkanlık etti. Bu komite, Japonya'nın yeni ulusal istihbarat stratejisini hazırlamanın yanı sıra, yurt dışında sistematik bilgi toplayacak yeni bir teşkilatın nasıl yapılandırılacağını da değerlendiriyor. Takaichi yönetimi, istihbarat toplama ve analiz kapasitesinin güçlendirilmesini “son derece acil” bir ihtiyaç olarak görüyor.
Japonya'da istihbarat faaliyetleri uzun yıllardır polis, Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve diğer kamu kurumları tarafından yürütülüyor. Ancak farklı kurumların topladığı bilgilerin yeterince bütünleştirilememesi, ülkenin güvenlik tehditlerine yönelik kapsamlı bir değerlendirme yapmasını zorlaştırıyor. Bu sorunu çözmek amacıyla Japonya Parlamentosu, mayıs ayında istihbarat sistemini yeniden düzenleyen yasayı kabul etti. Bu düzenleme kapsamında Ulusal İstihbarat Konseyi ve Ulusal İstihbarat Bürosu kuruldu. 31 Temmuz'da faaliyete geçen Ulusal İstihbarat Bürosu, farklı devlet kurumlarının elde ettiği bilgileri bir araya getirme, değerlendirme ve hükümete sunma görevini üstleniyor. Kurulması planlanan yeni dış istihbarat teşkilatı ise doğrudan Japonya dışındaki gelişmelere odaklanacak ve yabancı ülkelerde insan kaynaklarından bilgi toplayarak Japonya’nın yurt dışındaki istihbarat ağını genişletecek.
Japonya'nın yeni istihbarat yapılanmasının temel nedenlerinden biri, bölgedeki askeri ve siyasi hareketliliktir. Başbakan Takaichi, Çin ve Kuzey Kore'nin askeri kapasitesini artırmasına ve Çin ile Rusya, Rusya ile Kuzey Kore arasındaki işbirliğinin derinleşmesine işaret ediyor. Tokyo yönetimi ayrıca, yabancı istihbarat servislerinin ileri teknolojiye erişim çabalarını, siber saldırıları ve kamuoyunu etkilemeyi hedefleyen dezenformasyon faaliyetlerini de ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendiriyor. Yeni planda öne çıkan alanlardan biri de insan kaynaklarından istihbarat toplama anlamına gelen HUMINT kapasitesidir. Tokyo, uydu sistemleri ve elektronik izleme gibi teknik yöntemlerin her konuda yeterli bilgi sağlayamadığını düşünüyor. Özellikle yabancı hükümetlerin niyetlerini, karar alma süreçlerini ve perde arkası siyasi gelişmeleri anlamak için insan kaynaklarının kritik önem taşıdığı belirtiliyor. Bu nedenle yeni teşkilatın, yurt dışında doğrudan insan kaynaklarıyla çalışan ağlar kurması bekleniyor.
Japonya'da tartışılan yeni yapılanma, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve İngiltere'nin dış istihbarat servisi MI6 ile karşılaştırılıyor. Hükümetin, yeni dış istihbarat teşkilatını 2027 veya 2028 mali yılı içinde faaliyete geçirmeyi hedeflediği belirtiliyor. Bu teşkilatın kurulmasıyla Japonya, büyük ölçüde müttefiklerinden aldığı istihbarata dayanan yapısından daha bağımsız bir modele geçiş yapacak. Yeni yapılanmanın, Japonya’nın Batılı müttefikleriyle istihbarat paylaşımını da artırabileceği öngörülüyor. Tokyo, özellikle ABD, İngiltere ve Avustralya ile güvenlik alanındaki işbirliğini son yıllarda önemli ölçüde geliştirdi. Japonya'nın kendi istihbarat kapasitesini artırması, ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan oluşan Five Eyes ağıyla daha yakın işbirliğinin önünü açabilir.
Pekin yönetimi, Japonya'nın istihbarat ve savunma kapasitesini artırmasına tepki gösteriyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, Ulusal İstihbarat Bürosunun kurulmasını Japonya'nın güvenlik politikasındaki olumsuz gelişmelerden biri olarak nitelendirdi. Çin yönetimi, Tokyo'nun askeri ve istihbarat kapasitesini genişletmesini bir “yeniden askerileşme” eğilimi olarak yorumlarken, Japonya bu adımların giderek daha zorlayıcı hale gelen bölgesel güvenlik ortamına karşı alındığını savunuyor. Yeni teşkilatın hayata geçirilmesiyle Japonya, yalnızca müttefiklerinden gelen bilgilere bağımlı kalmak yerine, yabancı ülkelerin siyasi, askeri ve stratejik faaliyetlerine ilişkin kendi kaynaklarından daha kapsamlı bilgi toplamayı hedefleyecek.
