Alaska'nın kuzeyindeki Brooks Sıradağları'nda yapılan yeni bir araştırma, bölgedeki nehirlerde gözlemlenen sıra dışı renk değişimlerini inceledi. California Üniversitesi Davis (UC Davis) öncülüğündeki bilim insanları, yıllar boyunca toplanan su örnekleri ve ölçüm verilerini analiz ederek, nehirlerin turuncuya dönmesinin ardındaki nedenleri ve bu durumun ne kadar geniş bir alana yayıldığını ortaya koydu.
Bölgedeki nehirlerde ilk olarak 2018 yılında fark edilen turuncu renklenmenin, sonraki gözlemlerde giderek arttığı tespit edildi. Bazı uzak bölgelerdeki su örneklerini toplamak için araştırmacıların helikopter kullanması gerektiği belirtildi. Bu renk değişiminin temel nedeninin sudaki yüksek demir konsantrasyonu olduğu anlaşıldı. Alaska'da artan hava sıcaklıkları nedeniyle uzun yıllardır donmuş halde bulunan toprakların çözülmesiyle, su daha önce donmuş toprak altında kalan kaya ve minerallerle temas ediyor. Bu temas sonucunda demir, alüminyum, manganez, çinko, nikel ve kadmiyum gibi metallerin suya karıştığı ve demirin oksitlenmesinin suya pas benzeri turuncu rengini verdiği belirtildi.
Araştırmacılar, çevrede herhangi bir madencilik faaliyeti olmamasına rağmen bazı sularda madenlerden çıkan kirli sulardan daha yüksek asitlik ve metal yoğunluğu tespit edilmesi karşısında şaşkınlığa uğradı. Salmon Nehri'nde yapılan incelemelerde, metal bakımından zengin turuncu suyun nehre karıştığı noktadan yaklaşık 97 kilometre aşağıya kadar etkisini sürdürdüğü ve bazı noktalarda metal yoğunluğunun başlangıç seviyesine göre 70 kata kadar arttığı belirlendi. Bu değişimin özellikle 2019'daki rekor sıcak yazın ardından hızlandığı düşünülüyor. O yılın ardından gelen yoğun kar yağışı, toprağın kışın tamamen donmasını engelleyerek suyun daha derine inmesine ve mineral bakımından zengin kaya katmanlarıyla temas etmesine neden oldu.
Bu durumun yalnızca suyun rengini değiştirmekle kalmadığı, aynı zamanda asitlik ve metal miktarının yükselmesiyle nehirlerde yaşayan balıkları, bitkileri ve diğer canlıları olumsuz etkileyebildiği vurgulandı. Daha önceki çalışmalarda turuncuya dönen akarsularda su kalitesinin bozulduğu ve canlı çeşitliliğinin azaldığı gözlemlenmişti. Bilim insanları, günümüzde yüzlerce nehir ve derenin benzer bir süreçten etkilenebileceği uyarısında bulunuyor. Brooks Range bölgesinde şu an için büyük çaplı balık ölümleri veya yerleşimlerin içme suyunu doğrudan etkileyen bir durum bildirilmemiş olsa da, araştırmacılar donmuş toprağın çözülmeye devam etmesiyle turuncuya dönen nehirlerin Kuzey Kutbu çevresinde daha büyük bir sorun haline gelebileceği konusunda uyarıyor. Çalışmanın bulguları AGU Advances adlı bilimsel dergide yayımlandı.
